ભારતને તેની પ્રથમ બુલેટ ટ્રેન પ્રદાન કરવાની જવાબદારી સંભાળનાર સંસ્થા તરીકે, NHSRCL આ વિશાળ પ્રોજેક્ટના પડકારોથી ક્યારેય ગભરાઈ નથી. સંસ્થા દ્વારા દરેક સ્તરે અપનાવવામાં આવતા પર્યાવરણમૈત્રી પગલાં અંગે પોતાના વિચારો વ્યક્ત કરતાં NHSRCL ના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર શ્રી અચલ ખરે જણાવ્યું હતું કે, “અમે પ્રોજેક્ટમાંથી ઉત્પન્ન થતા બાંધકામ કચરાના પુનઃચક્રિકરણ અને પુનઃઉપયોગ માટે નવીન માર્ગો શોધી રહ્યા છીએ. સ્વચ્છ ભારત અભિયાન અને સિંગલ-યૂઝ પ્લાસ્ટિક સામેના અભિયાનના ભાગરૂપે, અમે પોલિથિન કચરાનો ઉપયોગ પેવર બ્લોક જેવી ખર્ચ-અસરકારક બાંધકામ સામગ્રીમાં કરીશું. પ્રોજેક્ટ હેઠળ પર્યાવરણ પરની અસર ઘટાડવા માટે વૃક્ષોનું સ્થળાંતર કરવામાં આવશે અને વરસાદી પાણીના સંચયનો વ્યાપક ઉપયોગ કરવામાં આવશે.”

આ સ્તરની પ્રવૃત્તિના સામાજિક અને પર્યાવરણીય પ્રભાવનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે વિગતવાર અભ્યાસો હાથ ધરવામાં આવ્યા હતા. આ અભ્યાસોએ NHSRCL ને બાંધકામ કાર્યની પર્યાવરણ પર થતી અસરને ઘટાડવા અથવા નિયંત્રિત કરવા માટે અસરકારક પગલાં ઘડવામાં મદદ કરી છે. મુંબઈ-અમદાવાદ હાઇ સ્પીડ રેલ (MAHSR) પ્રોજેક્ટને પર્યાવરણની દૃષ્ટિએ વ્યવહારુ અને ટકાઉ બનાવવા માટે NHSRCL દ્વારા લેવામાં આવતા કેટલાક મહત્વપૂર્ણ પગલાંની ઝલક અહીં રજૂ કરવામાં આવી છે.

એક સુવિચારિત અને યોજના આધારિત પ્રોજેક્ટ તરીકે, MAHSR તેના પ્રોજેક્ટની આસપાસના વન્યજીવન અને ઇકોલોજીના રહેઠાણને સુધારવા માટે સંપૂર્ણપણે સમર્પિત છે. તેથી, કોરિડોર અથવા બાંધકામ પ્રવૃત્તિને કારણે કોઈ વન્યજીવનને ખલેલ ન પહોંચે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે તમામ પ્રયાસો આયોજન કરવામાં આવી રહ્યા છે. થાણે ખાડી વિસ્તારમાં સ્થળાંતર કરનારા પક્ષીઓ 'ફ્લેમિંગો' અને તેની આસપાસના ઇકો-સેન્સિટિવ ઝોનના કુદરતી રહેઠાણોને જાળવવા માટે, ભૂગર્ભ ટનલ (જમીન સ્તરથી 40 મીટર નીચે) બનાવવાનો એક મોટો સીમાચિહ્નરૂપ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. આ નિર્ણય સાથે, NHSRCL એ ખાતરી કરી છે કે આ વિસ્તારમાં કુદરતી જીવનને ઓછામાં ઓછું ખલેલ પહોંચાડવી પડશે.

થાણે સ્ટેશનનું સ્થાન બદલ્યા વિના, સ્ટેશનની ડિઝાઇનમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો હતો અને અસરગ્રસ્ત મેન્ગ્રોવ પ્રદેશનો 12 હેક્ટર ફક્ત 3 હેક્ટર રહ્યો હતો. આમ, NHSRCL એ લગભગ 21000 મેન્ગ્રોવ્સ બચાવ્યા છે અને હવે સમગ્ર પ્રોજેક્ટથી ફક્ત 32044 મેન્ગ્રોવ્સ પ્રભાવિત થશે.

અને, આ મેન્ગ્રોવ્સનું ચોખ્ખું નુકસાન નથી, કારણ કે NHSRCL બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટમાંથી અસરગ્રસ્ત મેન્ગ્રોવ્સને 1:5 ના દરે વળતર આપશે, જે મેન્ગ્રોવ્સ સેલમાં પૈસા જમા કરશે, જે મેન્ગ્રોવ્સનું વળતરાત્મક વનીકરણ કરશે. તેથી અસરગ્રસ્ત મેન્ગ્રોવ્સની સંખ્યા 32044 છે અને લગભગ 160000 નવા મેન્ગ્રોવ્સ વાવવામાં આવશે અને સમગ્ર નાણાકીય ખર્ચ NHSRCL દ્વારા ઉઠાવવામાં આવશે.

વધુમાં, વૃક્ષોનું પ્રત્યારોપણ કરવા માટે પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે અને આ કાર્યને પ્રાપ્ત કરવા માટે, વિવિધ બાંધકામ સ્થળોએ 'ટ્રી સ્પેડ ટેકનોલોજી'નો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ ખાતરી કરશે કે દરેક ઉખડી ગયેલા વૃક્ષને નવી વાવેતર સાઇટ પર લઈ જવામાં આવશે અને ફરીથી રોપવામાં આવશે. આ રીતે, NHSRCL પર્યાવરણને ઓછામાં ઓછું નુકસાન પહોંચાડે તેની ખાતરી કરી રહ્યું છે.

પ્રોજેક્ટના બાંધકામ તબક્કા દરમિયાન વનસ્પતિ અને પ્રાણીસૃષ્ટિના સંરક્ષણ માટે પૂરતા પગલાં લેવા ઉપરાંત, પર્યાવરણ પર થતી અસર ઘટાડવા માટે પણ પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે. તમામ બાંધકામ સ્થળોએ સ્વચ્છ અને હરિયાળી વાતાવરણ જાળવવા માટે ઉદ્યોગની શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓ, પ્રક્રિયાઓ અને પ્રણાલીઓનું પાલન કરવામાં આવી રહ્યું છે. ઓપરેશન તબક્કા દરમિયાન ધ્વનિ પ્રદૂષણ અને રેલ્વે સિસ્ટમના કંપન પ્રભાવને ઘટાડવા માટે, ટ્રેન, ટ્રેક અને ટનલની ડિઝાઇનમાં વિવિધ સુધારાઓ રજૂ કરવામાં આવ્યા છે.

અવાજને દબાવવા અને બાંધકામ સંબંધિત અન્ય મુશ્કેલીઓને ઓછામાં ઓછી રાખવા માટે ધ્વનિ શોષક પેનલ્સ, બોગી સાઇડ કવર, ટનલ પ્રવેશ હૂડ અને ઘણું બધું રજૂ કરવા માટે પણ જોગવાઈઓ કરવામાં આવી છે.

સાબરમતી, થાણે અને સુરત માટે સમર્પિત, અત્યાધુનિક અને સંપૂર્ણપણે સજ્જ જાળવણી અને ગ્રીન ડેપોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. આ સારી રીતે ડિઝાઇન કરાયેલા ડેપો બાંધકામ તબક્કા દરમિયાન પાણીની જરૂરિયાતને પૂર્ણ કરવામાં મદદ કરશે, જાળવણી ડેપોની અંદર પાણીના જળાશયોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. વરસાદી પાણીનો સંગ્રહ પ્રક્રિયાનો એક મુખ્ય ભાગ છે અને ચોમાસા દરમિયાન એકત્રિત થતા પાણીને શુદ્ધ કરવા માટે, ડેપોની અંદર એક અલગ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ પણ બનાવવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, પાણી બચાવવા માટે રિચાર્જ ખાડાઓનું પણ આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. આ ઉપરાંત, આ ડેપોને અવાજ નિયંત્રણ, ધૂળ દમન અને યોગ્ય વેન્ટિલેશનના પાસાઓ ધ્યાનમાં રાખીને ડિઝાઇન કરવામાં આવશે જેથી લોકો માટે સ્વસ્થ કાર્યકારી વાતાવરણ પૂરું પાડી શકાય. NHSRCL તેના ડેપોમાં સૌર ઉર્જા જેવા વૈકલ્પિક ઉર્જા સંસાધનોના ઉપયોગ પર પણ ભાર મૂકે છે.

એક સંગઠન તરીકે, NHSRCL પર્યાવરણને જાળવવાની અનિવાર્ય જરૂરિયાતથી વાકેફ છે. તેથી, તે પર્યાવરણ અને સમુદાયને શ્રેષ્ઠ રીતે જાળવી રાખીને અને પુનઃસ્થાપિત કરીને ગુણવત્તાયુક્ત હાઇ-સ્પીડ રેલ સિસ્ટમ પ્રાપ્ત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.