भारतात हाय स्पीड रेल (HSR) सुरू झाल्यानंतर सुरक्षित, वेळेवर आणि विश्वासार्ह संचालन हे तिच्या यशाचे प्रमुख घटक ठरण्याची अपेक्षा आहे. त्यामुळे मुंबई-अहमदाबाद हाय स्पीड रेल (MAHSR) प्रकल्पाचे सुरळीत संचालन सुनिश्चित करण्यासाठी आणि उच्च दर्जाचे ज्ञान व कौशल्य असलेले प्रभावी मनुष्यबळ तयार करण्यासाठी, NHSRCL गुजरातमधील वडोदरा येथे जागतिक दर्जाची HSR प्रशिक्षण संस्था विकसित करत आहे.

पूर्ण झाल्यानंतर ही संस्था कुशल अभियंते आणि ऑपरेटर यांच्यासाठी ज्ञान व तंत्रज्ञानाचे प्रमुख केंद्र बनेल, जे उत्कृष्ट सेवा गुणवत्ता प्रदान करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतील. अत्याधुनिक ज्ञान आणि कौशल्ये प्रदान करण्याच्या उद्देशाने संकल्पित ही संस्था देशातील हाय स्पीड रेल तंत्रज्ञान शिक्षणाची अग्रणी संस्था म्हणून उदयास येईल.

HSR प्रशिक्षण संस्था बांधकाम, प्रकल्प अंमलबजावणी व व्यवस्थापन, संचालन, देखभाल, ग्राहक सेवा तसेच इतर विविध क्षेत्रांसाठी सानुकूलित प्रशिक्षण कार्यक्रमांद्वारे प्रशिक्षण प्रदान करेल.

संस्थेच्या स्थापनेची प्रमुख उद्दिष्टे पुढीलप्रमाणे आहेत :

• HSR संस्थांसाठी जिज्ञासू, उत्साही, सर्जनशील आणि समाधानाभिमुख भावी पिढीचे मनुष्यबळ विकसित करणे तसेच त्यांना वैशिष्ट्यपूर्ण शिक्षण अनुभव प्रदान करणे.

• अत्याधुनिक प्रशिक्षण साधनांचा वापर करून प्रशिक्षणार्थ्यांमध्ये उच्चस्तरीय तांत्रिक आणि कार्यात्मक कौशल्य विकसित करणे.

• संचालन व देखभाल, सुरक्षा व संरक्षा, सेवा व विपणन तसेच ऊर्जा व पर्यावरण या क्षेत्रांमध्ये ज्ञान प्रदान करणे आणि योग्य मूल्ये रुजविणे.

• जागतिक दर्जाचे प्रशिक्षण वातावरण उपलब्ध करून देणे, ज्यामुळे प्रशिक्षणार्थ्यांना त्यांचे संवाद कौशल्य विकसित करता येईल, व्यावसायिक नेटवर्क तयार व विस्तारित करता येईल आणि परस्पर आदराची संस्कृती जोपासता येईल.

गुजरातच्या वडोदरा येथील लालबागमध्ये स्थित 'हाय स्पीड रेल प्रशिक्षण संस्थेचे' (HSRTI) आवार, हे ज्ञान-देवाणघेवाणीसाठी पोषक वातावरण निर्माण करण्याच्या आणि सर्वसमावेशकतेच्या संस्कृतीला चालना देण्याच्या गरजेचा विचार करूनच साकारण्यात आले आहे. सभोवताली पसरलेल्या हिरव्यागार निसर्गाच्या सानिध्यात, तंत्रज्ञान, आराम, आधुनिकीकरण आणि व्यावसायिकता या क्षेत्रांतील सर्वोत्तम मानकांची पूर्तता करण्याच्या उद्देशानेच HSRTI च्या या आवाराची उभारणी केली जात आहे.

एनएचएसआरसीएलची एचएसआर प्रशिक्षण संस्था (HSR Training Institute) ही त्यांच्या कर्मचाऱ्यांच्या शिक्षण आणि विकासासाठी एक आदर्श ठिकाण असेल, जिथे ज्ञान, कौशल्य आणि वृत्ती वाढवण्यावर लक्ष केंद्रित केले जाईल.

एचएसआरटीआय (HSRTI) आपल्या प्रशिक्षणार्थींना सर्वोत्तम दर्जाचे प्रशिक्षण विकसित करण्यासाठी, देण्यासाठी आणि प्रदान करण्यासाठी वचनबद्ध आहे, जे त्यांना आव्हानांवर मात करण्यास आणि उत्कृष्ट एचएसआर कार्यासाठी सर्जनशील उपाय शोधण्यास सक्षम करेल.

भारतीय एचएसआर कर्मचाऱ्यांमध्ये समान कौशल्य पातळी सुनिश्चित करण्यासाठी, शिन-शिराकावा येथील जपानी एचएसआर प्रशिक्षण संस्थेच्या धर्तीवर सिम्युलेटर, मॉडेल रूम, स्लॅब ट्रॅक इत्यादी अत्याधुनिक प्रशिक्षण उपकरणे विकसित केली जात आहेत.

स्लॅब ट्रॅक अंथरणी आणि संरेखन

प्रशिक्षूंच्या व्यावहारिक ज्ञानाची व्याप्ती वाढवण्यासाठी, HSRTI ने प्रत्यक्ष कामादरम्यानचे प्रशिक्षण (on-the-job training) देण्यासाठी संस्थेच्या आवारातच एक 'बॅलस्ट-लेस स्लॅब ट्रॅक' प्रशिक्षण मार्ग विकसित केला आहे.

वर्गखोल्यांमध्ये इंटरनेट-सुविधा सुसज्ज KYAN इंटरॅक्टिव्ह प्रोजेक्टर, स्मार्ट बोर्ड्स, LED पॅनेल्स, ऑडिओ-व्हिडिओ (AV) स्पीकर सिस्टिम्स आणि प्रशिक्षणार्थींसाठी लॅपटॉप्स उपलब्ध असतील. सर्व प्रशिक्षण व संदर्भ साहित्याचा संग्रह असलेल्या 'कॅम्पस LAN' वर, संदर्भासाठी रेकॉर्ड केलेली व्याख्याने उपलब्ध असतील. या प्रशिक्षण संस्थेचा विकास अत्याधुनिक 'स्मार्ट वर्गखोल्या', आधुनिक ऑडिओ-व्हिडिओ शिक्षण प्रयोगशाळा आणि VR सिम्युलेटर्सच्या साहाय्याने केला जात आहे; याला प्रत्यक्ष HSR प्रकल्पांवर आधारित 'कामादरम्यानचे प्रशिक्षण' (OJT) कार्यक्रमांची जोड देण्यात आली आहे, जेणेकरून प्रशिक्षणार्थींनी आत्मसात केलेली माहिती जास्तीत जास्त काळ स्मरणात राहील.

HSRTI ची रचना प्रशिक्षणार्थींना सुरक्षित आणि आरामदायी निवासाची सोय उपलब्ध करून देण्याच्या उद्देशाने करण्यात आली असून, येथे सुबकपणे डिझाइन केलेली निवासस्थाने, क्रीडा व मनोरंजनाच्या सुविधा, इंटरनेट कनेक्टिव्हिटी इत्यादी सुविधा पुरवल्या जातील.

देशात हाय-स्पीड तंत्रज्ञान आणण्यात पुढाकार घेणारी संस्था म्हणून एनएचएसआरसीएलला (NHSRCL) ओळखले जाते. त्यामुळे, सुरुवातीला मुंबई-अहमदाबाद हाय-स्पीड रेल्वेला कुशल मनुष्यबळाचा स्रोत बनणे आणि देशात हाय-स्पीड नेटवर्कचा विस्तार करण्यासाठी आवश्यक असलेले कुशल मनुष्यबळ पुरवणे, हे एचएसआरटीआयचे (HSRTI) उद्दिष्ट आहे.

हे लक्षात घेऊन, उद्योगाच्या सध्याच्या तसेच भविष्यातील मागण्या पूर्ण करण्यासाठी, शिक्षणामध्ये आधुनिक दृष्टिकोन आणि तंत्रज्ञानाचा अवलंब करून व्यक्तींची कौशल्ये व क्षमता वाढवणे, या उद्देशाने एनएचएसआरसीएलद्वारे हाय-स्पीड रेल प्रशिक्षण संस्थेची (High-Speed ​​Rail Training Institute) स्थापना करण्यात आली आहे. या संस्थेद्वारे, एनएचएसआरसीएल अद्वितीय आणि सखोल शिक्षण अनुभव देण्याचा, कौशल्यातील तफावत भरून काढण्याचा आणि भविष्यवेधी विचारवंत, उपाय-प्रदाते व कृतीशील व्यक्तींचा एक असा कार्यबल तयार करण्याचा प्रयत्न करते, जे आजच्या आणि उद्याच्या आव्हानांसाठी पुनर्विचार करण्यास व रणनीती आखण्यास तयार असतील.