प्रकाशन दिनांक: 27-05-2024
यामुळे BKC आणि शिल्फाटा दरम्यानच्या २१ किमी लांबीच्या बुलेट ट्रेन बोगद्याच्या बांधकामाला गती मिळेल.
मुंबई-अहमदाबाद बुलेट ट्रेन प्रकल्पासाठी घणसोली येथे ३९४ मीटर लांबीच्या 'अॅडिशनली ड्रिव्हन इंटरमीडिएट टनेल'चे (ADIT) उत्खनन पूर्ण करण्यात आले आहे. यामुळे महाराष्ट्रातील BKC आणि शिल्फाटा दरम्यानच्या २१ किमी लांबीच्या बोगद्याच्या बांधकामाला गती मिळेल.
२६ मीटर खोल असलेला हा तिरकस ADIT, 'न्यू ऑस्ट्रियन टनेलिंग मेथड'चा (NATM) वापर करून ३.३ किमी (अंदाजे) लांबीचा बोगदा बांधण्यास मदत करेल; कारण यामुळे दोन्ही बाजूंनी प्रत्येकी १.६ मीटर (अंदाजे) बोगदा खोदण्याचे काम एकाच वेळी करणे शक्य होईल. २१ किमीच्या एकूण बोगदा कामापैकी १६ किमी काम 'टनेल बोरिंग मशीन्स'द्वारे (TBM) आणि उर्वरित ५ किमी काम NATM पद्धतीद्वारे केले जात आहे.
ADIT च्या उत्खननाचे काम ६ डिसेंबर २०२३ रोजी सुरू झाले होते आणि अवघ्या सहा महिन्यांच्या कालावधीत ३९४ मीटरची संपूर्ण लांबी खोदण्यात आली आहे. सुरक्षित उत्खनन सुनिश्चित करण्यासाठी तज्ञांच्या देखरेखीखाली २७,५१५ किलो स्फोटकांचा वापर करून एकूण २१४ नियंत्रित स्फोट (controlled blasts) करण्यात आले; तसेच यासाठी उच्च दर्जाच्या मापन उपकरणांचा (instrumentation) वापर करण्यात आला.
११ मीटर x ६.४ मीटर (अंतर्गत आकारमान) असलेला हा ADIT, बोगद्याच्या बांधकाम आणि प्रत्यक्ष कामकाजाच्या काळात मुख्य बोगद्यापर्यंत वाहनांना थेट प्रवेश उपलब्ध करून देईल. तसेच, आपत्कालीन परिस्थितीत लोकांना सुरक्षित स्थळी हलवण्यासाठी (evacuation) देखील याचा वापर केला जाऊ शकतो.
बोगद्याचे आणि आसपासच्या परिसरातील सर्व संरचनांचे सुरक्षित उत्खनन सुनिश्चित करण्यासाठी अनेक देखरेख उपकरणांचा (monitoring instruments) वापर केला जात आहे. या कामासाठी वापरल्या जाणाऱ्या काही उपकरणांमध्ये SSP (पृष्ठभागावरील भू-अवनमन बिंदू/Surface Settlement Points), ODS (ऑप्टिकल डिस्प्लेसमेंट सेन्सर) किंवा दोन्ही अक्षांमधील विस्थापनासाठी 'टिल्ट मीटर', BRT (बाय-रिफ्लेक्ट टार्गेट/3D टार्गेट्स), बोगद्याच्या पृष्ठभागावरील सूक्ष्म ताण मोजण्यासाठी 'स्ट्रेन गेज', आणि Peak Particle Velocity (PPV) किंवा कंपने व भूकंपाच्या लहरींचे निरीक्षण करण्यासाठी 'सिस्मोग्राफ' यांचा समावेश आहे.
महाराष्ट्रातील मुंबई बुलेट ट्रेन स्थानकापासून शिल्फाटापर्यंतच्या २१ किमी (अंदाजे) लांबीच्या बोगद्याशी संबंधित बांधकामाची कामे वेगाने प्रगती करत आहेत. या बोगद्याचा ७ किमी (अंदाजे) लांबीचा पट्टा ठाणे खाडीखालील (भरती-ओहोटीचा पट्टा/Intertidal zone) समुद्राखालून जाणार आहे.
देशात उभारला जाणारा हा आपल्या प्रकारचा पहिलाच बोगदा आहे. २१ किलोमीटर लांबीचा हा बोगदा 'सिंगल ट्यूब' (एकेरी नळीच्या स्वरूपाचा) असेल, ज्यामध्ये 'अप' आणि 'डाऊन' अशा दोन्ही दिशांच्या वाहतुकीसाठी दोन मार्गिकांची (ट्रॅक्सची) सोय असेल. या बोगद्याच्या बांधकामासाठी, १३.६ मीटर व्यासाचे 'कटर हेड्स' असलेल्या 'टनल बोरिंग मशीन्स'चा (TBMs) वापर केला जाईल. साधारणपणे, MRTS (मेट्रो) प्रणालीमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या शहरी बोगद्यांसाठी ६ ते ८ मीटर व्यासाचे कटर हेड्स वापरले जातात; कारण या बोगद्यांमध्ये केवळ एकाच मार्गिकेची सोय असते. BKC, विक्रोळी आणि सावली येथे सध्या बांधकामाधीन असलेले तीन 'शाफ्ट्स' (उभे मार्ग), TBMs च्या साहाय्याने १६ किलोमीटर लांबीचा बोगदा उभारण्याचे काम सुलभ करतील.
संबंधित प्रतिमा