प्रकाशन दिनांक: 01-05-2023

मुंबई-अहमदाबाद हाय-स्पीड रेल (HSR) कॉरिडॉरच्या (MAHSR) 'T-2 पॅकेज'साठी (जे वापी आणि वडोदरा दरम्यानचा २३७ किमीचा पट्टा व्यापते), भारतीय अभियंते आणि कार्य-नेत्यांच्या (Work Leaders) हाय-स्पीड रेल मार्गिका प्रणालीविषयक प्रशिक्षणाला सुरुवात झाली आहे.

मार्गिका बांधकामाच्या ठिकाणी केवळ प्रशिक्षित आणि प्रमाणित अभियंते/कार्य-नेतेच काम करतील, अशी योजना आखण्यात आली आहे. यामुळे जपानी HSR मार्गिका प्रणालीचे 'तंत्रज्ञान हस्तांतरण' (Transfer of Technology) होण्यासही मदत होईल.

जपानी 'शिंकनसेन' (Shinkansen) HSR मध्ये वापरली जाणारी 'बॅलेस्ट-लेस स्लॅब ट्रॅक प्रणाली' (जी 'J-स्लॅब ट्रॅक प्रणाली' म्हणूनही ओळखली जाते), भारताच्या या पहिल्या HSR प्रकल्पासाठी वापरली जाईल. हे प्रशिक्षण 'JARTS' (जपानमधील एक ना-नफा तत्त्वावर चालणारी संस्था) द्वारे दिले जाईल; या संस्थेची निवड 'JICA' (MAHSR प्रकल्पाची वित्तपुरवठा करणारी संस्था) ने केली असून, संबंधित क्षेत्रातील जपानी तज्ञांच्या माध्यमातून हे प्रशिक्षण दिले जाईल.

मार्गिका कामाच्या (Track work) सर्व पैलूंचा समावेश असलेले १५ विविध अभ्यासक्रम यात असतील. यामध्ये स्थळ व्यवस्थापक (Site Managers) प्रशिक्षण, ट्रॅक स्लॅब निर्मिती, RC ट्रॅक बेड बांधकाम, संदर्भ पिन सर्वेक्षण आणि डेटा विश्लेषण, स्लॅब ट्रॅक उभारणी, CAM उभारणी, रेल वेल्डिंग फिनिशिंग, रेल्सचे 'एनक्लोज्ड आर्क वेल्डिंग' आणि 'टर्नआउट' उभारणी यांचा समावेश आहे.

सुमारे १००० अभियंते/कार्य-नेते/तंत्रज्ञ यांना प्रशिक्षित करण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे. यासाठी सुरत डेपो येथे ३ (तीन) 'चाचणी मार्गिकां'सह (trail lines) एक विशेष प्रशिक्षण सुविधा उभारण्यात आली आहे.

जपानी मार्गिका प्रणाली ही जगामध्ये अद्वितीय आहे आणि ती अंथरण्यासाठी अत्यंत उच्च दर्जाच्या कौशल्याची आवश्यकता असते. मार्गिका हा HSR प्रणालीचा सर्वात महत्त्वाचा घटक आहे आणि ती अत्यंत उच्च अचूकतेसह अंथरली जाणे आवश्यक असते. २० (वीस) जपानी तज्ञ भारतीय अभियंत्यांना, पर्यवेक्षकांना आणि तंत्रज्ञांना सखोल प्रशिक्षण देतील आणि त्यांच्या कौशल्यांचे प्रमाणीकरण करतील.