प्रकाशन दिनांक: 16-09-2019

मुंबई-अहमदाबाद हाय-स्पीड रेल (HSR) मार्ग पश्चिम रेल्वेच्या अहमदाबाद जंक्शन रेल्वे स्थानकावरून जाईल आणि त्याची जोडणी विद्यमान अहमदाबाद जंक्शन स्थानकाच्या सारसपूर बाजूशी केली जाईल. अहमदाबाद HSR स्थानक हे पूर्व बाजूला (सारसपूर बाजूला), विद्यमान रेल्वे मार्गांवर आणि फलाट क्रमांक १०, ११ व १२ च्या वरच्या बाजूस उभारले जाईल.

HSR स्थानकाची इतर वाहतूक माध्यमांशी अखंड जोडणी सुनिश्चित करण्यासाठी, NHSRCL ने अहमदाबादसाठी एक प्रवासी-स्नेही (user-friendly) स्थानक आराखडा तयार केला आहे. विद्यमान रेल्वे स्थानकाच्या पूर्व बाजूला प्रवाशांच्या सुलभ हालचालीसाठी एकात्मिक इमारतीचे नियोजन करण्यात आले आहे; जिथे प्रवासी एका वाहतूक माध्यमातून दुसऱ्या माध्यमात वेगाने बदल करू शकतील. ही इमारत सरकते जिने (escalators) आणि लिफ्ट्सने सुसज्ज असेल. तसेच, यामध्ये तिकीट कार्यालय, प्रवासी प्रतीक्षा कक्ष (lobby), चहा/कॉफीचे स्टॉल्स आणि इतर अनेक प्रवासी सुविधा उपलब्ध असतील.

ही एकात्मिक इमारत फलाट क्रमांक १ ते ९ वरून येणाऱ्या प्रवाशांना पश्चिम रेल्वेच्या पादचारी पुलांशी (FOBs) जोडणी उपलब्ध करून देईल; तर दुसऱ्या बाजूला, सारसपूरच्या दिशेने असलेल्या भूमिगत मेट्रो स्थानकाशी जोडलेली असेल.

याव्यतिरिक्त, स्थानकाच्या बाहेरील बाजूस वाहतुकीची सुरळीत हालचाल सुनिश्चित करण्यासाठी, स्थानकाच्या परिसरातील वाहतूक व्यवस्थापनाचा एक सविस्तर आराखडा देखील प्रस्तावित करण्यात आला आहे. बस, टॅक्सी, तीन चाकी वाहने आणि खाजगी वाहने यांसारख्या इतर वाहतूक माध्यमांतून होणारा प्रवास सुलभ करण्यासाठी, अहमदाबाद जंक्शन रेल्वे स्थानकावर 'बहु-माध्यमी वाहतूक एकात्मिक योजना' (Multimodal Transport Integration Scheme) राबवली जाईल.

HSR स्थानकाच्या बाहेरील प्रांगणात (forecourt) वाहतुकीच्या 'एकमार्गी' (one-way) हालचालीचे नियोजन करण्यात आले आहे. यामध्ये दुचाकी, तीन चाकी, चार चाकी वाहने आणि बसेस यांच्यासाठी प्रवाशांना चढवून-उतरवण्यासाठी (pick-up/drop-off) स्वतंत्र जागा निश्चित करण्यात आल्या आहेत; तसेच सायकल स्टँडसाठीही एक राखीव जागा ठेवण्यात आली आहे. या एकात्मिक इमारतीशी एक यांत्रिक बहु-स्तरीय कार पार्किंग (multilevel car parking) 'स्काय ब्रिज'च्या (हवाई पुलाच्या) माध्यमातून जोडले जाईल. दिव्यांग व्यक्तींसाठी पार्किंगची जागा स्थानकाच्या प्रवेशद्वाराच्या अगदी जवळ उपलब्ध करून दिली जाईल.

सध्या, अहमदाबाद जंक्शनच्या सारसपूर बाजूला रेल्वेची विविध कार्यालये, प्रवासी प्रतीक्षा कक्ष, तिकीट कार्यालय, पार्सल कार्यालय आणि इतर तत्सम सुविधा कार्यरत आहेत.

या सर्व कार्यालयांची नव्या एकात्मिक इमारतीमध्ये (Integrated Building) व्यवस्था करण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे. HSR स्थानकाच्या 'कॉन्कोर्स' पातळीवर (जी सध्याच्या अहमदाबाद जंक्शन स्थानकाच्या फलाट क्रमांक ११ आणि १२ च्या वर स्थित आहे) किरकोळ विक्री केंद्रे (kiosks), कॉफी शॉप्स, आरामदायी प्रतीक्षा कक्ष आणि प्रवासी लाउंज यांसारख्या विविध सुविधा उपलब्ध असतील. सध्याच्या रेल्वे मार्गांवर HSR स्थानकाचे बांधकाम करणे हे एक अत्यंत आव्हानात्मक काम असेल. रेल्वे रुळांच्या लगतच सिग्नलिंग आणि दूरसंचार केबल्स, पाइपलाइन्स, विद्युत केबल्स आणि खुद्द रेल्वे रुळ यांसारख्या अनेक पायाभूत सुविधा (utilities) अस्तित्वात आहेत; बांधकामाची कामे सुरू करण्यापूर्वी या सर्व गोष्टींचे स्थलांतर करणे आवश्यक असेल. इतर आव्हानांमध्ये अहमदाबाद रेल्वे स्थानकातील कार्यरत कार्यालयीन इमारतींचे स्थलांतर करणे, अहमदाबाद मेट्रोचे काम सुरू असतानाच त्यासोबत समांतरपणे बांधकाम करणे, तसेच प्रवासी आणि मालवाहतुकीमध्ये कोणताही व्यत्यय न आणता, सध्याच्या रेल्वे मार्गांवरून मनुष्यबळ आणि यंत्रसामग्रीची ने-आण करणे यांचा समावेश होतो. अहमदाबाद स्थानक हे भारतातील अशा मोजक्याच स्थानकांपैकी एक असेल, जिथे पारंपारिक रेल्वे, मेट्रो, खाजगी वाहने आणि HSR (हाय-स्पीड रेल्वे) यांसारख्या वाहतुकीच्या विविध माध्यमांचे अत्यंत सुरळीतपणे एकत्रीकरण करण्यात आले असेल. प्रवाशांची सोय हेच मुख्य उद्दिष्ट मानून, विविध संस्था आणि संबंधित घटकांमध्ये (stakeholders) कार्यक्षम समन्वयाचा एक आदर्श घालून देणे, हे या प्रकल्पाचे प्रमुख उद्दिष्ट आहे.