प्रकाशन दिनांक: 10-01-2021

दिल्ली-वाराणसी हाय-स्पीड रेल्वे कॉरिडॉरसाठी LiDAR सर्वेक्षण सुरू

दिल्ली-वाराणसी हाय-स्पीड रेल्वे कॉरिडॉरसाठीचे LiDAR सर्वेक्षण आज ग्रेटर नोएडा येथून सुरू झाले. या ठिकाणी, अत्याधुनिक हवाई LiDAR आणि इमेजिंग सेन्सर्सने सुसज्ज असलेल्या एका हेलिकॉप्टरने जमिनीवरील सर्वेक्षणाची माहिती (डेटा) संकलित करण्यासाठी आपले पहिले उड्डाण केले.

नॅशनल हाय-स्पीड रेल्वे कॉर्पोरेशन लिमिटेड (NHSRCL) 'लाईट डिटेक्शन अँड रेंजिंग' (LiDAR) तंत्रज्ञानाचा अवलंब करत आहे. हे तंत्रज्ञान जमिनीवरील सर्वेक्षणाचा सविस्तर डेटा केवळ ३-४ महिन्यांत उपलब्ध करून देते; ज्या प्रक्रियेसाठी सामान्यतः १०-१२ महिन्यांचा कालावधी लागतो.

कोणत्याही रेखीय पायाभूत सुविधा प्रकल्पासाठी जमिनीवरील सर्वेक्षण ही एक अत्यंत महत्त्वाची प्रक्रिया असते, कारण याद्वारे प्रस्तावित मार्गाच्या (alignment) आसपासच्या क्षेत्राचा अचूक तपशील प्राप्त होतो. हे तंत्रज्ञान लेझर डेटा, GPS डेटा, उड्डाणाचे मापदंड आणि प्रत्यक्ष छायाचित्रे यांची सांगड घालून सर्वेक्षणाची अत्यंत अचूक माहिती तयार करते.

हवाई LiDAR सर्वेक्षणादरम्यान, प्रस्तावित मार्गाच्या दोन्ही बाजूंना १५० मीटर याप्रमाणे एकूण ३०० मीटर क्षेत्राची माहिती संकलित केली जात आहे. डेटा संकलन पूर्ण झाल्यानंतर, प्रस्तावित मार्गाच्या दोन्ही बाजूंना ५० मीटर रुंदीच्या कॉरिडॉरचा १:२५०० या प्रमाणावरील त्रिमितीय (3D) स्थलरूप नकाशा (topographical map) उपलब्ध होईल. या नकाशाचा उपयोग खालील बाबींच्या रचनेसाठी (डिझाइनसाठी) केला जाईल:

• उभ्या आणि आडव्या मार्गाची रचना (Vertical and horizontal alignment)
• स्थानके आणि डेपो यांची संरचना व ठिकाणे
• कॉरिडॉरसाठी आवश्यक असलेली जमीन
• प्रकल्पामुळे बाधित होणारे भूखंड/इमारती यांची ओळख पटवणे
• 'राईट ऑफ वे' (मार्गाधिकार) नियोजन

'सर्वे ऑफ इंडिया'ने निश्चित केलेल्या नऊ प्रमाणित निकषांनुसार (benchmarks), ८६ 'मास्टर कंट्रोल पॉइंट्स' आणि ३५० 'सेकंडरी कंट्रोल पॉइंट्स' (दुय्यम नियंत्रण बिंदू) स्थापित करण्यात आले आहेत.

या निर्देशांकांचा (coordinates) वापर विमानाला दिल्ली-वाराणसी HSR (हाय स्पीड रेल) ​​कॉरिडॉरच्या मार्गरेषेनुसार (alignment) दिशा देण्यासाठी केला जात आहे.

इमारती, झाडे आणि जमिनीवरील इतर तपशीलांच्या स्पष्ट प्रतिमा टिपण्यासाठी, LiDAR सर्वेक्षणादरम्यान ६०-मेगापिक्सेल कॅमेऱ्यांचा वापर केला जात आहे.

सात हाय स्पीड रेल कॉरिडॉरसाठी 'सविस्तर प्रकल्प अहवाल' (DPRs) तयार करण्याची जबाबदारी NHSRCL कडे सोपवण्यात आली आहे; आणि या सर्व कॉरिडॉरवरील जमिनीच्या सर्वेक्षणासाठी LiDAR सर्वेक्षण तंत्राचा वापर केला जाईल.

अतिरिक्त माहिती:

• दिल्ली-वाराणसी HSR कॉरिडॉरचा DPR (सविस्तर प्रकल्प अहवाल) २९ ऑक्टोबर २०२० रोजी रेल्वे मंत्रालयाकडे सादर करण्यात आला.
• हा कॉरिडॉर 'राष्ट्रीय राजधानी क्षेत्र' (NCT) दिल्लीला मथुरा, आग्रा, इटावा, लखनौ, रायबरेली, प्रयागराज, भदोही, वाराणसी आणि अयोध्या यांसारख्या प्रमुख शहरांशी जोडेल.
• दिल्ली ते वाराणसी (~८०० किमी) दरम्यानचा हा मुख्य कॉरिडॉर, अयोध्या आणि उत्तर प्रदेशातील गौतम बुद्ध नगर जिल्ह्यातील जेवर येथे उभारल्या जाणाऱ्या आगामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळाशी देखील संपर्क सुविधा (connectivity) उपलब्ध करून देईल.

उच्च-रिझोल्यूशन LiDAR उड्डाण व्हिडिओ डाउनलोड करण्यासाठीची लिंक: येथे क्लिक करा

याच विषयावरील मागील प्रसिद्धी पत्रक येथे पाहता येईल: येथे क्लिक करा