प्रकाशन दिनांक: 29-05-2019

नॅशनल हाय स्पीड रेल कॉर्पोरेशन लिमिटेड (NHSRCL) ने रेल्वे उद्योगाने उपस्थित केलेल्या समस्यांचे निराकरण करण्यासाठी आणि रेल्वेची सुरक्षा, विश्वसनीयता, उत्पादकता, कार्यक्षमता व शाश्वतता वाढवून ग्राहकांचे समाधान सुनिश्चित करण्यासाठी, लक्ष्यित, उपयोजित आणि सहयोगी संशोधन हाती घेण्यासाठी 'हाय स्पीड रेल इनोव्हेशन सेंटर ट्रस्ट'ची स्थापना केली आहे.

हा ट्रस्ट नाविन्यपूर्ण, किफायतशीर आणि पर्यावरणपूरक उपाययोजना पुरवण्यासाठी भारतीय तांत्रिक क्षमतांचा उपयोग करेल आणि हाय स्पीड रेल्वेमध्ये स्वदेशी कौशल्य विकसित करेल. तसेच, तो भारतीय रेल्वे वाहतूक उद्योगाला तांत्रिक मार्गदर्शन, धोरणात्मक विश्लेषण आणि सल्लागार सहाय्य प्रदान करेल आणि भारतातील एचएसआर-विशिष्ट मानकांच्या विकासात योगदान देईल.

एचएसआर इनोव्हेशन सेंटरचे व्यवस्थापन NHSRCL च्या व्यवस्थापकीय संचालकांच्या अध्यक्षतेखालील विश्वस्त मंडळाद्वारे केले जाते, ज्याला कार्यकारी परिषद आणि सल्लागार परिषदेचे सहकार्य लाभते. सल्लागार परिषदेमध्ये भारत आणि परदेशातील उद्योग, शिक्षण आणि संशोधन संस्थांमधील नामवंत सदस्यांचा समावेश आहे, जसे की आयआयटी, टोकियो विद्यापीठ, डीआरडीओ, इस्रो आणि जेआर ईस्ट.

संशोधनाची प्रमुख क्षेत्रे:

• HSR (हाय स्पीड रेल) ​​साठी ॲप्लिकेशन सॉफ्टवेअर: आयात केलेल्या प्रणालींवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी आणि खर्चातील कार्यक्षमता सुधारण्यासाठी, रेल्वे वाहतूक व देखभाल व्यवस्थापनाकरिता स्वदेशी सॉफ्टवेअर प्रणालींचा विकास करणे.
• वीज पुरवठ्यासाठी सिम्युलेशन मॉडेल्स: ट्रॅक्शन पॉवर सप्लाय (वीज पुरवठा) आणि OHE (ओव्हरहेड उपस्कर) रचनेच्या प्रमाणीकरणासाठी स्वदेशी सिम्युलेशन साधनांचा विकास करणे; यामुळे परदेशी संस्थांवरील अवलंबित्व कमी होते, तसेच वेळ आणि पैशांची बचत होते.
• किफायतशीर स्थापत्य अभियांत्रिकी उपाय: जमिनीची आवश्यकता कमी करण्यासाठी, भूकंपरोधक क्षमता सुधारण्यासाठी आणि उड्डाणपूलांना (viaducts) किफायतशीर पर्याय उपलब्ध करून देण्यासाठी 'प्रबलित मृदा भिंती' (reinforced earth retaining walls) व 'आधारभिंती' (abutments) यांचा विकास करणे. हे उपाय जपानच्या 'शिंकनसेन' अनुभवावर आधारित असून, भारतीय परिस्थितीला साजेसे असे त्यात बदल करण्यात आले आहेत.
• रोलिंग स्टॉक देखभाल सिम्युलेटर: दरवाजे, ब्रेक, प्रवासी माहिती प्रणाली यांसारख्या महत्त्वपूर्ण प्रणालींचे प्रशिक्षण आणि त्यांमधील दोष निवारणासाठी (troubleshooting) स्वदेशी सिम्युलेटरचा विकास करणे; तसेच या प्रणालींचे सिग्नलिंग प्रणालींशी एकत्रीकरण करणे.

ट्रस्टची पहिली बैठक IIT मुंबई येथे पार पडली. या बैठकीत IITs, टोकियो विद्यापीठ आणि रेल्वे तांत्रिक संशोधन संस्था (जपान) येथील नामवंत तज्ञ, तसेच NHSRCL चे अधिकारी आणि उद्योग क्षेत्रातील तज्ञ यांनी भारतामध्ये हाय स्पीड रेलच्या विकासासाठी आवश्यक असलेल्या नाविन्यपूर्ण रणनीतींवर सविस्तर चर्चा केली.

संपर्क तपशील:
सुषमा गौर
अतिरिक्त महाव्यवस्थापक, कॉर्पोरेट कम्युनिकेशन्स
नॅशनल हाय स्पीड रेल कॉर्पोरेशन लिमिटेड
एशिया भवन, दुसरा मजला, रस्ता क्र. २०५, सेक्टर-९, द्वारका, नवी दिल्ली