प्रकाशन दिनांक: 09-10-2025
केंद्रीय रेल्वे मंत्री श्री अश्विनी वैष्णव यांनी अहमदाबादमधील साबरमती येथे मुंबई-अहमदाबाद हाय स्पीड रेल (बुलेट ट्रेन) प्रकल्पाच्या महत्त्वाच्या बांधकाम स्थळांना भेट दिली. या भेटीदरम्यान, त्यांनी साबरमती हाय स्पीड रेल (HSR) स्थानक, HSR मल्टीमोडल ट्रान्सपोर्ट हब आणि रोलिंग स्टॉक डेपो येथील कामाच्या प्रगतीचा आढावा घेतला.
साबरमती HSR स्थानक
साबरमती हाय स्पीड रेल स्थानक, जे मुंबई-अहमदाबाद बुलेट ट्रेन कॉरिडॉरचे अंतिम स्थानक (टर्मिनल स्टेशन) म्हणून कार्य करेल, हे साबरमती आश्रमातील महात्मा गांधींच्या प्रतिष्ठित 'चरख्या'पासून प्रेरित आहे. या स्थानकाचे बांधकाम अंदाजे ४५,००० चौरस मीटर क्षेत्रफळावर सुरू आहे.
ट्रॅकच्या पातळीपर्यंतचे संरचनात्मक काम पूर्ण झाले आहे, तर सध्या अंतर्गत सजावट (फिनिशिंग) आणि MEP (यांत्रिक, विद्युत आणि प्लंबिंग) ची कामे प्रगतीपथावर आहेत.
हे स्थानक जागतिक दर्जाच्या प्रवासी सुविधा पुरवेल; ज्यामध्ये प्रतीक्षा कक्ष (वेटिंग लाउंज), विश्राम कक्ष, शिशुगृह (नर्सरी), किरकोळ विक्री दुकाने आणि व्यावसायिक जागांचा समावेश असेल. सुरळीत कनेक्टिव्हिटी सुनिश्चित करण्यासाठी, हे स्थानक विद्यमान रेल्वे, मेट्रो आणि BRTS नेटवर्कशी अखंडपणे एकात्मिक केले जाईल.
साबरमती HSR मल्टीमोडल ट्रान्सपोर्ट हब
साबरमती HSR मल्टीमोडल हबची उभारणी एक अत्याधुनिक सुविधा म्हणून केली जात आहे, जेणेकरून बुलेट ट्रेन स्थानक, साबरमती रेल्वे स्थानक, मेट्रो आणि BRTS यांच्यामध्ये अखंड कनेक्टिव्हिटी (जोडणी) शक्य होईल.
या हबच्या दर्शनी भागावर (समोरील भिंतीवर) स्टेनलेस स्टीलचे एक भित्तिचित्र (म्युरल) साकारण्यात आले आहे, जे ऐतिहासिक 'दांडी मार्च'चे चित्रण करते आणि साबरमतीच्या समृद्ध वारशाप्रती आदरांजली अर्पण करते.
या हबमध्ये कार्यालयांसाठी जागा, हॉटेल सुविधा आणि किरकोळ विक्री दुकाने व उपहारगृहे यांसारख्या विविध प्रवासी सुविधांचा समावेश असेल.
येथे अंदाजे १,२०० वाहनांच्या पार्किंगची सोय करण्याच्या दृष्टीने रचना करण्यात आली आहे. शाश्वत विकासाच्या उद्दिष्टांशी सुसंगत राहून, या केंद्रात (Hub) सौर पॅनेल, हरित छप्पर (landscaped terraces) आणि ऊर्जा-कार्यक्षम प्रणालींसारख्या हरित पायाभूत सुविधांचा समावेश करण्यात आला आहे.
साबरमती HSR रोलिंग स्टॉक डेपो
साबरमती रोलिंग स्टॉक डेपो हा या प्रकल्पांतर्गत नियोजित असलेल्या तीन डेपोंपैकी सर्वात मोठा डेपो असून, तो अंदाजे ८४ हेक्टर क्षेत्रावर विस्तारलेला आहे. हा डेपो रेल्वे संचांच्या (trainsets) हलक्या आणि अवजड अशा दोन्ही प्रकारच्या देखभालीसाठी (maintenance) सुविधा पुरवेल; तसेच यामध्ये तपासणी मार्ग (inspection lines), थांबण्याचे मार्ग (stabling lines) आणि कार्यशाळा सुविधांचा समावेश असेल. प्रशासन इमारत, तपासणी शेड्स आणि उपयुक्तता पायाभूत सुविधांसह (utility infrastructure) विविध बांधकाम कामे वेगाने प्रगतीपथावर आहेत. पर्यावरणीय शाश्वततेवर भर देऊन या डेपोचा विकास केला जात आहे; यामध्ये पर्जन्यजल संचयन (rainwater harvesting), सौर ऊर्जेची तरतूद आणि 'शून्य द्रव-विसर्जन' (zero liquid discharge) उपचार प्रणालींसारख्या वैशिष्ट्यांचा समावेश करण्यात आला आहे.
मुंबई-अहमदाबाद बुलेट ट्रेन प्रकल्पाची प्रगती
मुंबई-अहमदाबाद बुलेट ट्रेन प्रकल्प सातत्याने प्रगती करत असून, यामध्ये अनेक महत्त्वपूर्ण टप्पे (milestones) साध्य करण्यात आले आहेत: • एकूण ५०८ किमीपैकी ३२५ किमी लांबीचे व्हायाडक्ट (उन्नत मार्ग) आणि ४०० किमी लांबीच्या खांबांचे (piers) काम पूर्ण झाले आहे. • १७ नदीवरील पूल, ५ PSC पूल आणि १० पोलादी पूल (steel bridges) पूर्ण झाले आहेत. • २१६ किमी लांबीचा रेल्वे मार्ग-तळ (track bed) तयार करण्यात आला आहे. • संपूर्ण मार्गावर (corridor) ४ लाखांहून अधिक 'ध्वनी-रोधक' (noise barriers) बसवण्यात आले आहेत. • गुजरात राज्यातील स्थानकांचे बांधकाम प्रगत टप्प्यावर पोहोचले आहे. • मुंबईतील भुयारी विभागात (underground section) कामाची वेगाने प्रगती होत आहे. रेल्वे मंत्र्यांनी कामाच्या गतीचे कौतुक केले आणि हा प्रकल्प नियोजित वेळेत पूर्ण होण्याच्या मार्गावर असल्याचे अधोरेखित केले. त्यांनी नमूद केले की, भारताचा पहिला बुलेट ट्रेन प्रकल्प हा जागतिक दर्जाची पायाभूत सुविधा आणि 'विकसित भारत @ २०४७' या पंतप्रधान श्री नरेंद्र मोदी यांच्या दूरदृष्टीचे प्रतिबिंब आहे.
संबंधित प्रतिमा