प्रकाशन दिनांक: 01-03-2025

आनंद शहर 'भारताची दुग्ध नगरी' (Milk City of India) म्हणून ओळखले जाते. आनंद बुलेट ट्रेन स्थानकाचा दर्शनी भाग आणि अंतर्गत रचना ही दुधाच्या थेंबांचा प्रवाही स्वभाव, त्यांचा आकार आणि रंग यांपासून प्रेरित आहे; याचे मुख्य कारण म्हणजे हे स्थानक भारताची 'दुग्ध राजधानी' असलेल्या आनंद शहराच्या अगदी जवळ वसलेले आहे.

आनंद बुलेट ट्रेन स्थानकाची ठळक वैशिष्ट्ये

• प्लॅटफॉर्मची लांबी - ४१५ मीटर
• स्थानकाची उंची - २५.६ मीटर
• एकूण बांधकाम क्षेत्र (Built-up area) – ४४,०७३ चौरस मीटर

या स्थानकामध्ये तीन मजले असतील (तळमजला, कॉनकोर्स आणि प्लॅटफॉर्म); यात दोन बाजूचे प्लॅटफॉर्म आणि त्यांच्या मधोमध ४ रेल्वे मार्ग (ट्रॅक्स) असतील. हे स्थानक सर्व आधुनिक आणि प्रगत सुविधांनी सुसज्ज असेल. येथे तिकीट विक्री आणि प्रतीक्षा कक्ष, बिझनेस-क्लास लाउंज, शिशुगृह (नर्सरी), प्रसाधनगृहे, माहिती कक्ष, किरकोळ विक्री केंद्रे इत्यादी सुविधा उपलब्ध असतील.

NH-48 (जो दिल्ली, मुंबई आणि चेन्नईला जोडतो) सोबतच्या 'लिंक रोड'द्वारे स्थानकाला आधीपासूनच असलेली जोडणी (connectivity) व्यतिरिक्त, NHSRCL ने स्थानकाला थेट NH-48 (एका बाजूला) आणि SH-150 (दुसऱ्या बाजूला) शी जोडण्यासाठी, व्हायाडक्टच्या (उड्डाणपूलाच्या) बाजूने जमिनीचा एक अतिरिक्त पट्टा संपादित केला आहे. SH-150 हा रस्ता NH-48 ला या परिसरातील विविध गावांशी जोडतो.

'बहु-माध्यमी वाहतूक एकात्मीकरण योजना' (Multimodal Traffic Integration Plan) सर्व प्रकारच्या वाहनांची (सार्वजनिक आणि खाजगी) वाहतूक सुरळीत, वेगवान, सुरक्षित आणि आरामदायी होईल याची खात्री करते. स्थानक परिसरातील पार्किंग आणि प्रवाशांना 'पिक-अप/ड्रॉप-ऑफ' (घेऊन जाणे/सोडून देणे) करण्याच्या सुविधांचे नियोजन करताना, पादचारी आणि 'मध्यस्थ सार्वजनिक वाहतूक' (IPT - जसे की रिक्षा इत्यादी) यांच्या हालचालींचाही योग्य विचार करण्यात आला आहे.

कार, दुचाकी वाहने, रिक्षा आणि बस यांच्यासाठी प्रवाशांना घेऊन जाणे/सोडून देणे (Pick & Drop) आणि पार्किंग करण्याच्या सुविधांचे नियोजन स्थानक इमारतीला लागूनच करण्यात आले आहे; यासोबतच पादचाऱ्यांसाठी एक विशेष चौक (Pedestrian Plaza) देखील येथे असेल. वाहतुकीसाठी स्वतंत्रपणे निश्चित केलेल्या या 'पिक-अप/ड्रॉप-ऑफ' क्षेत्रांमुळे खाजगी आणि सार्वजनिक वाहतूक वाहनांचा प्रवाशांना घेऊन जाण्याचा/सोडून देण्याचा वेळ वाचेल. यामुळे स्थानकाच्या दर्शनी परिसरातील (Forecourt) वाहतूक सुरळीत होईल आणि विशेषतः कामाच्या व्यस्त तासांमध्ये (Peak hours) होणारी गर्दी कमी होण्यास मदत होईल.

या स्थानकाच्या सर्वात जवळचे रेल्वे स्थानक 'उत्तरासंडा' हे असून, ते स्थानकापासून पूर्वेकडे सुमारे ६०० मीटर अंतरावर स्थित आहे. तर, सर्वात जवळचे प्रमुख रेल्वे स्थानक 'नडियाद जंक्शन' हे असून, ते स्थानकापासून सुमारे १० किलोमीटर अंतरावर स्थित आहे.

सर्वात जवळचे विमानतळ वडोदरा विमानतळ असून ते ५४ किमी अंतरावर आहे, तर अहमदाबाद येथील सरदार वल्लभभाई पटेल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ स्थानकापासून ७० किमी अंतरावर आहे. बांधकाम सुरू असलेले स्टेशन, स्टेशनला येण्या-जाण्यासाठी अधिक चांगल्या, जलद आणि त्रासमुक्त कनेक्टिव्हिटीसाठी वाहतुकीच्या सर्व मूलभूत साधनांशी एकीकृत करून एक केंद्र म्हणून विकसित केले जाईल. प्रवाशांची सुलभता आणि सोय वाढवण्यासाठी, तसेच संबंधित घटकांना आणि स्टेशनच्या आसपासच्या आर्थिक घडामोडींना चालना देण्यासाठी, बुलेट ट्रेन स्टेशनच्या सभोवतालचा परिसर टीओडी (ट्रान्झिट ओरिएंटेड डेव्हलपमेंट) च्या धोरणांनुसार विकसित करण्याची योजना आहे. गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार मंत्रालय, रेल्वे मंत्रालय, गुजरात आणि महाराष्ट्र सरकार यांच्या सहकार्याने आणि जपानमधील अशाच यशस्वी प्रकल्पांचा अनेक दशकांचा अनुभव असलेल्या जपान इंटरनॅशनल कोऑपरेशन एजन्सी (JICA) च्या भागीदारीने, मुंबई-अहमदाबाद हाय स्पीड रेल प्रकल्प (SMART) जवळील स्टेशन क्षेत्र विकास प्रकल्पांतर्गत जागतिक दर्जाची स्टेशन क्षेत्र विकास तंत्रे सादर करण्याचे या कार्यक्रमाचे उद्दिष्ट आहे. या प्रकल्पांतर्गत शहर आणि राज्य प्राधिकरणांनी गुजरातमधील साबरमती आणि सुरत आणि महाराष्ट्रातील विरार आणि ठाणे या चार स्टेशनची निवड केली आहे. एनएचएसआरसीएल (NHSRCL) योजना आखत आहे. भारतीय रेल्वेच्या २०३० पर्यंतच्या 'नेट झिरो' उद्दिष्टाशी पायाभूत सुविधा जुळवून घेण्यासाठी सर्व बुलेट ट्रेन स्थानके आणि डेपोंसाठी रेटिंग/प्रमाणपत्रे. स्थानकाची इमारत 'ग्रीन बिल्डिंग' म्हणून उभारली जात आहे, ज्याच्या डिझाइनमध्ये शाश्वततेचे घटक समाविष्ट आहेत, जसे की पर्जन्यजल संचयन, कमी प्रवाहाची उपकरणे, कचरा देखरेख आणि व्यवस्थापन, सांडपाणी प्रक्रिया, ट्रॅक्शन आणि ट्रॅक्शन पॉवर या दोन्हींसाठी ऊर्जेचा वापर अनुकूलित करणे, पर्यावरणपूरक रेफ्रिजरंट्स आणि हॅलोजन-मुक्त प्रणालींचा वापर, नवीकरणीय आणि हरित ऊर्जा, बांधकामादरम्यान कचऱ्याची विल्हेवाट, कमी व्हीओसी (बाष्पशील सेंद्रिय संयुगे) उत्सर्जित करणाऱ्या सामग्रीचा वापर करून अंतर्गत हवेची गुणवत्ता राखणे इत्यादी.

आनंद बुलेट ट्रेन स्थानकाची प्रगती

• कॉन्कोर्स, रेल आणि प्लॅटफॉर्म स्तरावरील स्लॅब कास्टिंगचे काम पूर्ण झाले आहे
• छताचे स्ट्रक्चरल स्टीलचे काम आणि रूफ शीटिंगचे काम पूर्ण झाले आहे
• बाह्य दर्शनी भागाचे स्ट्रक्चरल स्टीलचे काम सुरू आहे
• प्रगती
• एस्केलेटर बसवण्याचे काम पूर्ण झाले आहे
• प्लॅटफॉर्मच्या पातळीवर फरशीचे काम सुरू आहे

---