प्रकाशन दिनांक: 16-01-2024

अत्याधुनिक देखभाल उपकरणांसह ग्रीन रोलिंग स्टॉक डेपो

मुंबई–अहमदाबाद हाय स्पीड कॉरिडॉर (बुलेट ट्रेन प्रकल्प) गुजरातमधील साबरमती आणि सूरत तसेच महाराष्ट्रातील ठाणे येथील तीन रोलिंग स्टॉक डेपोद्वारे सेवा दिली जाईल. हे डेपो जपानमधील शिंकान्सेन डेपोच्या अनुभवावर आधारित डिझाइन केले जात आहेत.

NHSRCL ने महाराष्ट्र राज्यातील ‘ठाणे रोलिंग स्टॉक डेपोच्या डिझाइन व बांधकामासाठी’ M/s दिनेशचंद्र–DMRC JV ला लेटर ऑफ ॲक्सेप्टन्स जारी केले आहे. या पॅकेजमध्ये सिव्हिल कामे, इन्स्पेक्शन शेड, मेंटेनन्स डेपो तसेच देखभाल सुविधांची स्थापना, चाचणी आणि कमिशनिंग यांचा समावेश आहे.

ठाणे डेपो सुमारे 55 हेक्टर क्षेत्रात पसरलेला असेल आणि त्यामध्ये ट्रेनसेटच्या देखभाल व हलक्या दुरुस्तीच्या सुविधा असतील. सुरुवातीला 4 इन्स्पेक्शन लाईन्स आणि 10 स्टेबलिंग लाईन्स उभारण्यात येतील, ज्यांना भविष्यात अनुक्रमे 8 आणि 31 पर्यंत वाढवण्यात येईल.

सुमारे 40 प्रकारच्या 200 पेक्षा अधिक डेपो मशिनरी जसे की बोगी एक्सचेंज मशीन, अंडरफ्लोर व्हील री-प्रोफाइलिंग मशीन, टेस्टर्स आणि डेटा रीडर्स, अल्ट्रासोनिक फ्लॉ डिटेक्टर्स, ट्रेनसेट वॉशिंग प्लांट इत्यादी, जे शिंकान्सेन मानकांनुसार हाय स्पीड ट्रेनसेटच्या देखभालीसाठी वापरले जातील, जपानमधून आणले जात आहेत.

ठाणे डेपो व्यतिरिक्त गुजरात राज्यात साबरमती आणि सूरत येथे आणखी दोन डेपो बांधकामाधीन आहेत. साबरमती रोलिंग स्टॉक डेपो सुमारे 83 हेक्टर क्षेत्रात सर्वात मोठा असेल. यामध्ये हलक्या आणि जड दोन्ही प्रकारच्या देखभालीसाठी अत्याधुनिक सुविधा असतील जसे की इन्स्पेक्शन बे, वॉशिंग प्लांट, वर्कशॉप, शेड्स आणि स्टेबलिंग लाईन्स. या डेपोमध्ये 10 स्टेबलिंग लाईन्स असतील ज्यांना भविष्यात 29 पर्यंत वाढवले जाईल.

साबरमती डेपोचे बांधकाम M/s Sojiz-L&T कन्सोर्टियमला देण्यात आले असून 05.01.2023 पासून काम सुरू झाले आहे. प्रशासनिक इमारतीसाठी उत्खननाचे काम पूर्ण झाले आहे. स्टील स्ट्रक्चरच्या डिझाइन मंजुरीची प्रक्रिया सुरू आहे, जिथे इन्स्पेक्शन बे, पिट्स आणि डेपो मशिनरी बसवली जाणार आहे. डेपो साठी जमीन तयारीचे काम आधीच पूर्ण झाले आहे.

सूरत येथे सुमारे 40 हेक्टर क्षेत्रात आणखी एक डेपो बांधला जात आहे. हा डेपो जपानमधून येणाऱ्या प्रारंभिक ट्रेनसेट स्वीकारेल आणि त्यांच्या कमिशनिंगसाठी आवश्यक सुविधा पुरवेल.

सूरत डेपो प्रस्तावित सूरत HSR स्टेशनपासून सुमारे 2 किमी अंतरावर आहे. येथे दररोज ट्रेनसेटची तपासणी केली जाईल. सुरुवातीच्या टप्प्यात हा डेपो दोन ट्रेनसेट (एक तपासणीसाठी आणि एक स्टेबलिंगसाठी) हाताळू शकेल. भविष्यात हे वाढवून दोन तपासणी ट्रॅक आणि चार स्टेबलिंग ट्रॅक केले जाईल. याशिवाय आपत्कालीन दुरुस्ती आणि व्हील री-प्रोफाइलिंग सुविधा देखील उपलब्ध असतील.

सूरत डेपोचे काम M/s L&T ला देण्यात आले असून ते चांगल्या गतीने सुरू आहे. स्टील शेड उभारले गेले आहेत आणि फिनिशिंग काम सुरू आहे. काही मशिनरी साइटवर पोहोचली आहे, ज्यामध्ये जपानमधून आलेली एक मशीनही समाविष्ट आहे. ट्रॅक टाकण्याचे काम लवकरच सुरू होईल.

डेपोमधील जलसंपदा व्यवस्थापन

MAHSR डेपोमध्ये जलसंपदा व्यवस्थापनासाठी विशेष व्यवस्था करण्यात येईल. साबरमती डेपोची पाण्याची गरज मोठ्या प्रमाणात पावसाचे पाणी साठवून आणि बोरवेलमधील पाण्याद्वारे पूर्ण केली जाईल. नगरपालिका पाण्यावर अवलंबित्व खूप कमी असेल. पावसाचे पाणी भूमिगत टाक्यांमध्ये साठवून त्याचे शुद्धीकरण केले जाईल. पृष्ठभागावरील पाणी जलाशयांमध्ये वळवून भूजल पुनर्भरण केले जाईल. सांडपाणी प्रक्रिया करून पुनर्वापर केले जाईल, ज्यामुळे एकूण पाण्याच्या गरजेपैकी सुमारे 70% भाग पूर्ण होईल.

ठाणे डेपोमध्येही पावसाचे पाणी साठवण, पाणी साठवणूक आणि सांडपाणी प्रक्रिया यासाठी सुविधा उपलब्ध करून दिल्या जातील.

कचरा व्यवस्थापन सुविधा: साबरमती आणि ठाणे डेपोमध्ये ट्रेन आणि डेपोमध्ये निर्माण होणाऱ्या कचऱ्याचे वर्गीकरण, संकुचन आणि व्यवस्थापन करण्याची सुविधा असेल.

ग्रीन डेपोची प्रमुख वैशिष्ट्ये

• सध्याच्या कामाच्या गरजा आणि भविष्यातील विस्तार लक्षात घेऊन जमिनीचा योग्य वापर
• डेपोमधील सुविधा कार्यक्षम कार्यप्रवाह सुनिश्चित करतील
• कर्मचाऱ्यांसाठी सुरक्षित, आरामदायक आणि कार्यक्षम कार्य वातावरण
• भविष्यात सौर पॅनेल बसवता येतील अशा प्रकारे डिझाइन
• आवाज नियंत्रण, धूळ नियंत्रण आणि योग्य वायुवीजन व्यवस्था
• आधुनिक साहित्य हाताळणी आणि साठवण प्रणाली