प्रकाशन दिनांक: 21-05-2024

मुंबई-अहमदाबाद बुलेट ट्रेन प्रकल्पासाठी वांद्रे-कुर्ला संकुल (BKC) आणि शिलफाटा यांच्या दरम्यान २१ किलोमीटर लांबीचा बोगदा उभारण्याचे काम सध्या प्रगतीपथावर आहे. या बोगद्याच्या एकूण लांबीपैकी १६ किलोमीटरचा भाग तीन 'टनल बोरिंग मशीन्स'च्या (TBMs) साहाय्याने खोदला जाईल, तर उर्वरित ५ किलोमीटरचा भाग 'न्यू ऑस्ट्रियन टनेलिंग मेथड'च्या (NATM) तंत्राने बांधला जाईल.

TBMs वापरून १६ किलोमीटरचा हा टप्पा पूर्ण करण्यासाठी, ७,४४१ 'रिंग्स' (कड्या) तयार करण्याकरिता ७६,९४० 'सेगमेंट्स' (खंड) ओतले जातील. बोगद्याच्या आतील आवरणासाठी (lining) विशेष प्रकारचे रिंग सेगमेंट्स तयार केले जात आहेत; प्रत्येक रिंगमध्ये नऊ वक्राकार सेगमेंट्स आणि एक 'की सेगमेंट' (मध्यवर्ती भाग) समाविष्ट असेल. यातील प्रत्येक सेगमेंटची रुंदी २ मीटर आणि जाडी ०.५ मीटर असेल.

बोगद्याची उत्कृष्ट संरचनात्मक अखंडता आणि दीर्घकालीन टिकाऊपणा सुनिश्चित करण्यासाठी, अत्यंत मजबूत अशा 'M70 ग्रेड' काँक्रीटचा वापर केला जात आहे. महाराष्ट्रातील ठाणे जिल्ह्यामध्ये, महापे येथे ९८,८९८ चौरस मीटर (९.९ हेक्टर) क्षेत्रफळावर पसरलेले 'कास्टिंग आणि स्टॅकिंग यार्ड' सध्या कार्यान्वित करण्याच्या अंतिम टप्प्यात आहे. या यार्डमध्ये साच्यांचे (moulds) नऊ संच उपलब्ध असतील, ज्यामध्ये प्रत्येकी दहा साचे असतील; यापैकी चार संच सध्याच प्रत्यक्ष कामाच्या ठिकाणी (site) बसवण्यात आले आहेत.

सेगमेंट्स ओतण्याच्या आणि त्यांची मांडणी करण्याच्या प्रक्रियेत उच्च दर्जाची खात्री देण्यासाठी, तसेच हे काम स्वयंचलित आणि यांत्रिक पद्धतीने पार पाडण्यासाठी, या यार्डमध्ये विविध प्रकारचे क्रेन, गँट्रीज आणि अद्ययावत यंत्रसामग्री सज्ज करण्यात आली आहे. याव्यतिरिक्त, या संपूर्ण संकुलामध्ये सेगमेंट्स ओतण्यासाठीचे शेड्स, साठवणूक क्षेत्र (स्टॅकिंग एरिया), 'बॅचिंग प्लांट' आणि 'स्टीम क्युरिंग'साठीचे विशेष क्षेत्र यांचाही समावेश असेल.