प्रकाशन दिनांक: 16-11-2025
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सुरत येथे बुलेट ट्रेन प्रकल्पाच्या प्रगतीचा आढावा घेतला
भविष्यातील हाय-स्पीड रेल्वे प्रकल्पांसाठी या अनुभवांचे आणि शिकलेल्या बाबींचे दस्तऐवजीकरण करण्यावर भर दिला
अभियंते आणि कामगारांशी झालेल्या संवादातून राष्ट्रनिर्माणाची भावना अधोरेखित झाली
प्रकाशित दिनांक: रविवार, १६/११/२०२५ - १५:४७
पंतप्रधान श्री नरेंद्र मोदी यांनी गुजरातच्या सुरत येथील निर्माणाधीन बुलेट ट्रेन स्थानकाला भेट दिली आणि मुंबई-अहमदाबाद हाय-स्पीड रेल्वे कॉरिडॉरच्या प्रगतीचा आढावा घेतला. या भेटीदरम्यान, त्यांनी भारताच्या पहिल्या बुलेट ट्रेन प्रकल्पावर काम करणाऱ्या चमूशी संवाद साधला आणि प्रकल्पाची प्रगती, कालमर्यादा (timelines) आणि अंमलबजावणीतील आव्हाने यांसह विविध पैलूंबाबत विचारपूस केली. हा प्रकल्प सुरळीतपणे आणि नियोजित वेळेनुसार पुढे जात असल्याचे कामगारांनी त्यांना आश्वस्त केले.
केरळमधील एका अभियंत्याने गुजरातच्या नवसारी येथील 'नॉईज बॅरियर फॅक्टरी'मध्ये (ध्वनीरोधक कारखान्यात) काम करण्याचा आपला अनुभव कथन केला; या ठिकाणी सळ्यांच्या पिंजऱ्यांचे (rebar cages) वेल्डिंग करण्यासाठी रोबोटिक प्रणालींचा वापर केला जात आहे. देशाच्या पहिल्या बुलेट ट्रेन प्रकल्पात योगदान देताना आपल्याला अभिमान वाटत असल्याचे तिने व्यक्त केले आणि या प्रकल्पाचे वर्णन "स्वप्नवत प्रकल्प" (dream project) तसेच आपल्या कुटुंबासाठी एक अभिमानाचा क्षण असे केले.
राष्ट्रसेवेच्या भावनेवर भाष्य करताना, पंतप्रधानांनी यावर भर दिला की, जेव्हा व्यक्तींना आपण राष्ट्रासाठी योगदान देत आहोत आणि काहीतरी नवीन निर्माण करत आहोत असे वाटते, तेव्हा ती प्रेरणाचा एक शक्तिशाली स्रोत बनते. त्यांनी भारताच्या अंतराळ प्रवासाचा संदर्भ देत याची तुलना केली; देशाचा पहिला उपग्रह प्रक्षेपित करताना वाटणारा अभिमान आणि आज भारत ज्या प्रकारे शेकडो उपग्रह प्रक्षेपित करतो, या गोष्टींची त्यांनी आठवण करून दिली.
या चमूची आणखी एक सदस्य, बंगळुरू येथील श्रुती (जी 'लीड इंजिनिअरिंग मॅनेजर' म्हणून कार्यरत आहे), हिने या प्रकल्पातील अभियांत्रिकी आणि रचना नियंत्रणाशी संबंधित कठोर प्रक्रियांची माहिती दिली. अचूकता आणि दर्जेदार अंमलबजावणी सुनिश्चित करण्यासाठी, प्रत्येक टप्प्यावर विविध चमू कशा प्रकारे अनेक संभाव्य उपाय आणि पर्यायांचे सातत्याने मूल्यमापन करतात, यावर तिने प्रकाश टाकला.
पंतप्रधानांनी या प्रकल्पातील अनुभव आणि शिकलेल्या बाबींचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या महत्त्वावर भर दिला. भविष्यातील मोठ्या प्रमाणावरील पायाभूत सुविधा प्रकल्पांना मार्गदर्शन मिळावे या उद्देशाने, या सर्व बाबींचे "ब्लू बुक" (Blue Book) सारख्या एखाद्या सुव्यवस्थित स्वरूपात संकलन करण्याची सूचना त्यांनी केली. योग्य प्रकारे केलेले दस्तऐवजीकरण हे वारंवार होणारे प्रयोग टाळण्यास आणि यशस्वी कार्यपद्धतींची कार्यक्षमतेने पुनरावृत्ती करण्यास (replication) मदत करेल, असे त्यांनी अधोरेखित केले.
त्यांनी पुढे असेही नमूद केले की, कोणत्याही पद्धतीची पुनरावृत्ती करताना निर्णय घेण्याच्या प्रक्रियेची स्पष्ट समज असणे अत्यंत आवश्यक आहे; अन्यथा, त्या प्रयत्नांना योग्य दिशा आणि उद्देश प्राप्त होणार नाही.
त्यांनी यावर भर दिला की, अशा प्रकारच्या दस्तऐवजीकरणाचा लाभ भविष्यातील अभियंत्यांना, विद्यार्थ्यांना आणि धोरणकर्त्यांना होईल; ज्यामुळे दीर्घकालीन राष्ट्रनिर्मितीमध्ये मोलाचे योगदान मिळेल. या संवादादरम्यान, एका कर्मचाऱ्याने एका कवितेच्या माध्यमातून आपली निष्ठा व्यक्त केली. पंतप्रधानांनी या कवितेचे कौतुक केले आणि त्याद्वारे कर्मचाऱ्यांची कामाप्रती असलेली बांधिलकी व उत्साह यांची दखल घेतली. या भेटीदरम्यान केंद्रीय मंत्री श्री अश्विनी वैष्णव हे देखील उपस्थित होते.
पार्श्वभूमी
पंतप्रधानांनी सुरत येथील निर्माणाधीन बुलेट ट्रेन स्थानकाला भेट दिली. या भेटीचा उद्देश 'मुंबई-अहमदाबाद हाय-स्पीड रेल कॉरिडॉर' (MAHSR) च्या प्रगतीचा आढावा घेणे हा होता. हा प्रकल्प भारताच्या सर्वात महत्त्वाकांक्षी पायाभूत सुविधा प्रकल्पांपैकी एक असून, त्याचा उद्देश हाय-स्पीड कनेक्टिव्हिटीमध्ये (जलद दळणवळणामध्ये) क्रांती घडवून आणणे हा आहे. MAHSR कॉरिडॉरचा विस्तार अंदाजे ५०८ किलोमीटर इतका आहे; ज्यापैकी ३५२ किलोमीटरचा मार्ग गुजरात आणि दादरा व नगर हवेलीमध्ये, तर १५६ किलोमीटरचा मार्ग महाराष्ट्रात येतो. हा कॉरिडॉर साबरमती, अहमदाबाद, आनंद, वडोदरा, भरूच, सुरत, बिलिमोरा, वापी, बोईसर, विरार, ठाणे आणि मुंबई यांसारख्या प्रमुख शहरांना जोडतो. जागतिक मानकांशी सुसंगत अशा प्रगत अभियांत्रिकी तंत्रांचा वापर करून या प्रकल्पाची उभारणी केली जात आहे. यातील जवळपास ४६५ किलोमीटरचा (कॉरिडॉरच्या सुमारे ८५%) मार्ग 'व्हायडक्ट्स'वर (उन्नत पुलांच्या साहाय्याने) बांधला जात आहे; ज्यामुळे जमिनीची कमीत कमी नासाडी होईल आणि परिचालन सुरक्षा (operational safety) अधिक सुदृढ होईल. आतापर्यंत ३२६ किलोमीटरच्या व्हायडक्टचे बांधकाम पूर्ण झाले असून, नियोजित २५ नदी-पुलांपैकी १७ पुलांचे बांधकामही पूर्ण झाले आहे. एकदा हा प्रकल्प पूर्ण झाला की, बुलेट ट्रेनमुळे मुंबई आणि अहमदाबाद यांच्यातील प्रवासाचा वेळ लक्षणीयरीत्या कमी होऊन तो साधारणपणे दोन तासांवर येईल. यामुळे प्रवाशांना अधिक वेगवान, सुरक्षित आणि आरामदायी प्रवासाचा अनुभव मिळेल. या प्रकल्पामुळे कॉरिडॉरच्या लगतच्या भागात आर्थिक उलाढाल, व्यवसायाची वाढ आणि पर्यटन क्षेत्राला चालना मिळेल, अशी अपेक्षा आहे. सुरत-बिलिमोरा हा सुमारे ४७ किलोमीटर लांबीचा टप्पा पूर्णत्वाच्या प्रगत टप्प्यावर पोहोचला आहे; या टप्प्यातील नागरी बांधकाम (civil works) आणि रेल्वे रुळांसाठीचा पाया (track-bed) तयार करण्याचे काम यापूर्वीच पूर्ण झाले आहे. सुरत स्थानकाची रचना ही शहरातील जागतिक कीर्तीच्या हिरे उद्योगापासून प्रेरित असून, ती सौंदर्यदृष्टी आणि आधुनिक कार्यक्षमता यांचा सुरेख मेळ घालते. या स्थानकावर प्रवाशांसाठी प्रशस्त प्रतीक्षा कक्ष, आधुनिक स्वच्छतागृहे आणि विविध विक्री केंद्रे यांसारख्या जागतिक दर्जाच्या सुविधा उपलब्ध असतील. तसेच, सुरत मेट्रो, शहर बस सेवा आणि भारतीय रेल्वेच्या जाळ्याशी अखंडित बहु-माध्यमी (multi-modal) जोडणी देखील या स्थानकाद्वारे उपलब्ध करून दिली जाईल.