प्रकाशन दिनांक: 13-09-2023

मुंबई HSR (हाय-स्पीड रेल) ​​स्थानक हे मुंबई-अहमदाबाद हाय-स्पीड रेल कॉरिडॉरवरील एकमेव भूमिगत स्थानक आहे. येथे ६ फलाट असतील, ज्यांची लांबी प्रत्येकी सुमारे ४१५ मीटर असेल; १६ डब्यांची बुलेट ट्रेन सामावून घेण्यासाठी ही लांबी पुरेशी आहे. हे फलाट जमिनीच्या पातळीपासून सुमारे २४ मीटर खोलीवर नियोजित करण्यात आले आहेत. या स्थानकामध्ये फलाट, कॉनकोर्स (प्रतीक्षागृह/प्रवेश कक्ष) आणि सेवा मजला (service floor) असे एकूण तीन मजले असतील.

येथे प्रवेश आणि बाहेर पडण्यासाठी दोन मार्ग (entry/exit points) नियोजित करण्यात आले आहेत—एक मार्ग जवळच्या 'मेट्रो लाईन 2B' च्या स्थानकाकडे जाण्यासाठी, तर दुसरा मार्ग MTNL इमारतीच्या दिशेने असेल. प्रवाशांच्या हालचालींसाठी आणि विविध सुविधांसाठी कॉनकोर्स व फलाट या दोन्ही स्तरांवर पुरेशी जागा उपलब्ध असेल, अशा प्रकारे या स्थानकाची रचना करण्यात आली आहे. स्थानकाच्या आत नैसर्गिक प्रकाश उपलब्ध व्हावा यासाठी विशेष 'स्कायलाईट'ची (छतावरील खिडक्यांची) तरतूद करण्यात आली आहे.

या स्थानकावर प्रवाशांसाठी सुरक्षा, तिकीट विक्री, प्रतीक्षा कक्ष, बिझनेस क्लास लाउंज, शिशुगृह (nursery), प्रसाधनगृहे, धूम्रपान कक्ष, माहिती फलक (kiosks), किरकोळ विक्रीची दुकाने, सार्वजनिक माहिती व घोषणा प्रणाली आणि CCTV पाळत यांसारख्या आधुनिक सुविधा उपलब्ध असतील. याव्यतिरिक्त, अखंडित कनेक्टिव्हिटी (जोडणी) सुनिश्चित करण्यासाठी मेट्रो, बस, रिक्षा आणि टॅक्सी यांसारख्या वाहतुकीच्या इतर माध्यमांशी या स्थानकाचे एकत्रीकरण (integration) करण्याची योजना आखण्यात आली आहे.

बांधकाम अद्यतन (१२/०९/२०२३): BKC स्थानकाच्या बांधकामासाठी आवश्यक असलेली सुमारे ४.८ हेक्टर जमीन कंत्राटदाराकडे सुपूर्द करण्यात आली आहे. या स्थानकाचे बांधकाम 'बॉटम-अप' (तळाकडून वरच्या दिशेने) या पद्धतीचा वापर करून केले जाईल; यामध्ये जमिनीच्या पातळीपासून उत्खनन सुरू होते आणि पायाभरणीपासून काँक्रीटचे काम सुरू केले जाते. हे उत्खनन सुमारे ३२ मीटर खोलीपर्यंत केले जाईल, ज्यामध्ये अंदाजे १८ लाख घनमीटर मातीकामाचा समावेश असेल.

खोलवर उत्खनन करताना सुरक्षितता सुनिश्चित करण्यासाठी, येथे 'ग्राउंड सपोर्ट सिस्टम' (जमिनीला आधार देणारी प्रणाली) कार्यान्वित केली जात आहे. यासाठी ३३८२ 'सिकंट पाइल्स'चा (secant piles) वापर केला जात असून, प्रत्येकाची खोली १७ ते २१ मीटर दरम्यान आहे. उत्खननाचे काम जसजसे पुढे सरकेल, तसतसे या पाइल्सना दर २.५ ते ३.५ मीटरच्या अंतराने 'ग्राउंड अँकर्स' आणि 'वॉलर्स'च्या (walers) साहाय्याने अधिक बळकटी दिली जाईल.

सध्या, या ठिकाणी सुमारे ५५९ कामगार आणि पर्यवेक्षक अहोरात्र कार्यरत आहेत; बांधकामाच्या सर्वाधिक गतीमान टप्प्यांमध्ये ही संख्या वाढून जवळपास ६,००० पर्यंत पोहोचण्याची अपेक्षा आहे.

या ठिकाणी सध्या सुरू असलेली मुख्य कार्यवाही म्हणजे 'सिकंट पाइल्स' (Secant Piles) बसवणे ही असून, या कामासाठी १४ 'पाइलिंग रिग्ज' (Piling Rigs) तैनात करण्यात आल्या आहेत.