પ્રકાશન તારીખ: 08-05-2020

'મેક ઇન ઇન્ડિયા' પહેલ હાઇ-સ્પીડ રેલ પ્રોજેક્ટને કેવી રીતે વેગ આપી રહી છે

સમગ્ર એશિયા ક્ષેત્રમાં સૌથી ઝડપથી વિકસતા દ્વિપક્ષીય સંબંધોમાં ઓળખાતી, ભારત-જાપાન ભાગીદારીએ ઘણો આગળ વધ્યો છે. બંને દેશો હવે ભારતમાં તેની પ્રથમ હાઇ-સ્પીડ રેલ અથવા બુલેટ ટ્રેન રજૂ કરવા માટે હાથ મિલાવ્યા સાથે, ભાગીદારી વધુ મજબૂત બનવા માટે તૈયાર છે. ૫૦૮ કિમી લાંબો મુંબઈ-અમદાવાદ હાઇ સ્પીડ રેલ પ્રોજેક્ટ કોરિડોરમાં ૧૨ સ્ટેશનો વચ્ચે કનેક્ટિવિટી વધારશે. તેમના નામ બીકેસી (મુંબઈ)-થાણે-વિરાર-બોઇસર-વાપી-બિલિમોરા-સુરત-ભરૂચ-વડોદરા-આનંદ-અમદાવાદ-સાબરમતી છે. આ ભાગીદારીએ ઈન્ડિયા ઈન્ક.ના હૃદયની નજીક રહેલા બીજા એક કારણને પણ પ્રોત્સાહન આપ્યું છે - તે છે 'મેક ઇન ઈન્ડિયા' દ્વારા ભારતના અર્થતંત્રને વેગ આપવો.

મેક ઇન ઈન્ડિયા શું છે?

મેક ઇન ઈન્ડિયા પહેલ સપ્ટેમ્બર 2014 માં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા રાષ્ટ્ર નિર્માણ પહેલના વિશાળ સમૂહના ભાગ રૂપે શરૂ કરવામાં આવી હતી. ભારતને વૈશ્વિક ડિઝાઇન અને ઉત્પાદન હબમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે રચાયેલ, તે ઝડપથી ભારતના અસંખ્ય હિસ્સેદારો અને ભાગીદારો માટે એક રેલીંગ કોલાહલ અને વિશ્વભરના સંભવિત ભાગીદારો અને રોકાણકારો માટે એક આમંત્રણ બની ગયું. પરિણામે, ટૂંકા ગાળામાં, આ વિચારે રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવા, નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપવા, કૌશલ્ય વિકસાવવા, બૌદ્ધિક સંપદા (IP) ને સુરક્ષિત કરવામાં અને દેશમાં શ્રેષ્ઠ-ઇન-ક્લાસ ઉત્પાદન માળખાગત સુવિધાઓ બનાવવામાં મદદ કરી છે. પ્રગતિનો સૌથી નોંધપાત્ર સૂચક એ મુખ્ય ક્ષેત્રો - જેમાં રેલ્વે, સંરક્ષણ, વીમા અને તબીબી ઉપકરણોનો સમાવેશ થાય છે - ને વિદેશી સીધા રોકાણના નોંધપાત્ર રીતે ઉચ્ચ સ્તરો માટે અભૂતપૂર્વ ખુલ્લું પાડવું છે. આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય 2022 સુધીમાં ભારતના 2 ટ્રિલિયન ડોલરના અર્થતંત્રમાં ઉત્પાદનનો હિસ્સો 25 ટકા સુધી વધારવાનો અને 100 મિલિયન નોકરીઓનું સર્જન કરવાનો છે. 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' વિશે વધુ માહિતી www.makeinindia.com અને ડિપાર્ટમેન્ટ ફોર ઇન્ડસ્ટ્રિયલ પોલિસી એન્ડ પ્રમોશન (DIPP) ની વેબસાઇટ, https://dipp.gov.in/ પર મેળવી શકાય છે.

MAHSR પ્રોજેક્ટમાં 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' ની ભૂમિકા

કરારના ભાગ રૂપે, મુંબઈ-અમદાવાદ હાઇ સ્પીડ રેલ (MAHSR) પ્રોજેક્ટ દ્વારા, ભારત તેના બે મુખ્ય ડ્રાઇવરો: 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' અને 'ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર' ના પ્રમોશન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. જાપાનની ટેકનોલોજી અને વિશ્વ-સ્તરીય ભાગો બનાવવામાં ભારતની કુશળતાનું મિશ્રણ પ્રોજેક્ટ માટે વરદાન સાબિત થઈ શકે છે. પ્રોજેક્ટના ટ્રાન્સફર ઓફ ટેકનોલોજી (ToT) પાસાના ભાગ રૂપે, ભારતમાં બનાવવામાં આવનારા ભાગો માટે, જાપાન તેમના ભારતીય સમકક્ષો સાથે તેમના નિર્માણ પાછળના બ્લુપ્રિન્ટ્સ અને પદ્ધતિ શેર કરશે. ત્યારબાદ, ભારત, 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' યોજના હેઠળ, યોજનાની શરતો અનુસાર પ્રોજેક્ટ સાથે સંબંધિત આ તત્વોનું પુનરાવર્તન અને પુનઃનિર્માણ કરશે.

આ બે ડ્રાઇવરોના પ્રમોશન દ્વારા જ ભારત દેશમાં ઉત્પાદન સુવિધાઓ સ્થાપિત કરશે, નવી નોકરીઓ ઉત્પન્ન કરશે, તેના હાલના કાર્યબળના કૌશલ્યને અપગ્રેડ કરશે, સંલગ્ન ઉદ્યોગો (સ્ટીલ, સિમેન્ટ, ઇલેક્ટ્રિકલ ઘટકો અને માળખાગત સુવિધાઓ વગેરે) ને પ્રોત્સાહન આપશે અને જાપાન દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી નવી અને આવનારી તકનીકો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.

જો આપણે આંકડાઓ દ્વારા જોઈએ તો, એવો અંદાજ છે કે આ પ્રોજેક્ટ વિકાસને વેગ આપી શકે છે અને રોજગારની તકો ઉભી કરી શકે છે, જેમાં બાંધકામ તબક્કા દરમિયાન 20,000 સુધી, જાળવણી અને કામગીરીમાં 4,000 સીધી રોજગારી અને અન્ય અંદાજિત 20,000 પરોક્ષ નોકરીઓ મળશે.

માત્ર આટલું જ નહીં, આ પ્રોજેક્ટ રૂટ પર સામાજિક વિકાસને પણ વેગ આપશે તેવી અપેક્ષા છે. વધુમાં, આ પ્રોજેક્ટની ટ્રીકલ-ડાઉન અસર એ હકીકત પરથી સમજી શકાય છે કે દેશભરમાં ઉત્પાદન પાયા સ્થાપિત કરવાથી, તેની અસર ફેલાશે અને લોજિસ્ટિક હબ, આધુનિક ટાઉનશીપ, ઔદ્યોગિક એકમો અને ઘણું બધું બનાવવા માટે માર્ગો ખુલશે.

પ્રોજેક્ટમાં 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' કેવી રીતે અમલમાં મૂકવામાં આવી રહ્યું છે

કોઈપણ પ્રોજેક્ટની સફળતા માટે, ચર્ચા, સહયોગ, વિચારોનું આદાન-પ્રદાન અને અમલીકરણ એક મહત્વપૂર્ણ પાસું છે. મુંબઈ અમદાવાદ હાઇ સ્પીડ રેલ (MAHSR) પ્રોજેક્ટનો ઉદ્દેશ્ય ટેકનોલોજીમાં ભારતને મોખરે અને એન્જિનિયરિંગ અને સેવાના આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો બનાવવા માટે સમાન હોવાનું દર્શાવવાનો પણ છે, તેથી યોગ્ય આયોજન દ્વારા ઉચ્ચ પ્રદર્શનની સંપૂર્ણ ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા માટે કોઈ કસર છોડવામાં આવશે નહીં. 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' ઉદ્દેશ્યોને પૂર્ણ કરવા માટે MAHSR પ્રોજેક્ટ માર્ગદર્શિકા હેઠળ અત્યાર સુધી લેવામાં આવેલા કેટલાક મુખ્ય પગલાંના મુદ્દાઓ અહીં જોઈ રહ્યા છીએ.

• MAHSR પ્રોજેક્ટના "મેક ઇન ઇન્ડિયા" ઉદ્દેશ્યોને પૂર્ણ કરવા માટે જરૂરી પગલાં અંગે વારંવાર ચર્ચા-વિચારણા ઔદ્યોગિક નીતિ અને પ્રમોશન વિભાગ (DIPP) અને જાપાન બાહ્ય વેપાર સંગઠન (JETRO) જેવા મુખ્ય હિસ્સેદારોના કન્વીનરશિપ હેઠળ યોજાઈ રહી છે.
• 'મેક ઇન ઇન્ડિયા'ની સંભવિત વસ્તુઓ અને પેટા-સિસ્ટમોને ઓળખવા અને જ્યારે જરૂર પડે ત્યારે તાત્કાલિક પગલાં લેવા માટે 4 મુખ્ય પેટા-જૂથો, જેમ કે ટ્રેક, સિવિલ, ઇલેક્ટ્રિકલ અને S&T, અને રોલિંગ સ્ટોક વચ્ચે સમયસર અને નિયમિત ચર્ચાઓ અને બેઠકો યોજવામાં આવે છે. આ જૂથોમાં ભારતીય ઉદ્યોગ, જાપાની ઉદ્યોગ, ઔદ્યોગિક નીતિ વિભાગના વરિષ્ઠ પ્રતિનિધિઓનો સમાવેશ થાય છે.આઈસી એન્ડ પ્રમોશન (DIPP), NHSRCL અને JETRO (જાપાન એક્સટર્નલ ટ્રેડ ઓર્ગેનાઇઝેશન).

કરારના 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' ઘટકને આગળ વધારવા અને ભારતીય અને જાપાની કંપનીઓ વચ્ચે સહયોગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે અનુસરવામાં આવતા ચર્ચા માપદંડને 3 વ્યાપક શ્રેણીઓમાં વિભાજિત કરી શકાય છે:

• પેટા જૂથ બેઠકો- આમાં ઔદ્યોગિક નીતિ અને પ્રમોશન વિભાગ (DIPP), રેલ્વે મંત્રાલય, નેશનલ હાઇ સ્પીડ રેલ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (NHSRCL), MLIT, જાપાન એક્સટર્નલ ટ્રેડ ઓર્ગેનાઇઝેશન (JETRO), જાપાનીઝ એમ્બેસી, જાપાન રેલ્વે ઇસ્ટ (JRE), ભારતીય ઉદ્યોગ પ્રતિનિધિઓ, ભારતીય ઉદ્યોગ સંઘ (CII), ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન ચેમ્બર્સ ઓફ કોમર્સ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી (FICCI) અને ધ એસોસિએટેડ ચેમ્બર્સ ઓફ કોમર્સ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી ઓફ ઇન્ડિયા (ASSOCHAM) જેવા ઉદ્યોગ સંગઠનોના પ્રતિનિધિઓ સહિત ભારતીય ઉદ્યોગ પ્રતિનિધિઓ હાજરી આપે છે.
• વર્કશોપ્સ: પ્રોજેક્ટમાં સામેલ વિવિધ હિસ્સેદારો માટે ભારત અને જાપાનમાં નિયમિત વર્કશોપ્સનું આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ દિવસભરની વર્કશોપની જાહેરાત અગાઉથી કરવામાં આવે છે જેથી હાલના ભાગીદારો સંપૂર્ણ ભાગીદારી સુનિશ્ચિત કરી શકે તેમજ સંભવિત રોકાણકારો અને રસ ધરાવતી કંપનીઓને આમંત્રિત કરી શકાય. ભારતીય અને જાપાની કંપનીઓ વચ્ચે ક્રિયાપ્રતિક્રિયા માટે એક પ્લેટફોર્મ તરીકે વર્કશોપ પછી B2B મીટિંગ્સ અને ચર્ચાઓ થઈ રહી છે. તાજેતરના સમયમાં, ટોક્યોમાં એક વર્કશોપનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું જે બીજા દિવસે ભારતીય કંપનીઓ દ્વારા જાપાની કંપનીની મુલાકાત સાથે સમાપ્ત થયું.
• ટાસ્ક ફોર્સ મીટિંગ્સ: આ મીટિંગ્સનો હેતુ પહેલાથી અમલમાં મુકાયેલી યોજનાઓની પ્રગતિ તપાસવાનો અને પ્રોજેક્ટના સંદર્ભમાં આગળના માર્ગની ચર્ચા કરવાનો છે. DIPP માં તાજેતરમાં યોજાયેલી મીટિંગમાં, ભવિષ્ય માટે એક્શન પ્લાનને અંતિમ સ્વરૂપ આપવાની સાથે સબગ્રુપ મીટિંગ્સ અને વર્કશોપની પ્રગતિની સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી. આ સમીક્ષા બેઠકોમાં DIPP, રેલ્વે મંત્રાલય, NHSRCL, જમીન, માળખાગત સુવિધા, પરિવહન અને પર્યટન મંત્રાલય (MLIT), JETRO, જાપાની દૂતાવાસ અને JRE ના પ્રતિનિધિઓ હાજર રહ્યા હતા.

આવા વર્કશોપ અને મીટિંગ દ્વારા ભારત અને જાપાનમાં બાંધકામ કંપનીઓ, ઉત્પાદકો અને ઉદ્યોગસાહસિકો સુધી પહોંચીને, MAHSR પ્રોજેક્ટ બંને રાષ્ટ્રો વચ્ચે સકારાત્મક વેપાર જોડાણને સરળ બનાવી રહ્યો છે અને ભારતમાં તકનીકી પ્રગતિ માટે મોટા ક્ષિતિજો ખોલી રહ્યો છે.

તમે અમારી વેબસાઇટ પર "મેક ઇન ઇન્ડિયા" હેઠળ નીચેની આઇટમની ટૂંકી વિગતો પણ મેળવી શકો છો

• OHE સ્ટીલ માસ્ટ
• રેલ ટર્નઓવર પ્રિવેન્શન ડિવાઇસ
• એમ્બેડેડ ઇન્સર્ટ્સ
• સિમેન્ટ ડામર મોર્ટાર (CAM)

આ ઉપરાંત, યાદીમાં ઘણી બધી વસ્તુઓ હશે જે ભારતમાં બનાવવામાં આવશે અને ભારતના પ્રથમ હાઇ સ્પીડ રેલના નિર્માણ દરમિયાન વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાશે. આ તબક્કે જરૂરિયાત ઓળખવા અને તેના અમલીકરણ માટે સ્ત્રોતોને સંરેખિત કરવા માટે સતત પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે. જેની વિગતો NHSRCL ની વેબસાઇટ પર વ્યાપકપણે ઉપલબ્ધ છે.

શું 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' ભારત અને જાપાન બંને માટે જીત-જીતનો પ્રસ્તાવ સાબિત થઈ શકે છે?

આ પ્રોજેક્ટ ચોક્કસપણે ઇન્ડિયા ઇન્ક.ના શિખર પર એક નવું પીંછું હશે. આપણા જેવા વિકાસશીલ રાષ્ટ્ર માટે, વર્ષોથી વિવિધ ક્ષેત્રોમાં આર્થિક પ્રવૃત્તિઓમાં તેજી કરતાં વધુ સારા સમાચાર કોઈ હોઈ શકે નહીં. જાપાની કંપનીઓ ભારતમાં ભાગીદારી, ઉત્પાદન પાયા સ્થાપિત કરવા માટે આવકાર્ય છે. ભારતીય કંપનીઓએ ટેકનિકલ અપગ્રેડેશન માટે આ તકનો લાભ લેવો જોઈએ. તેમની પાસે મોટા અને વિકસતા ભારતીય રેલ્વે અને મેટ્રો રેલ્વે બજારમાં પણ પ્રવેશ હશે. ભારતમાં ઉત્પાદનનો ઓછો ખર્ચ જાપાની ઉત્પાદન ખર્ચને અન્ય દેશોમાં નિકાસ માટે સ્પર્ધાત્મક બનાવશે. જાપાનીઓની સાથે, ભારતને પણ વધુ સારી ટેકનોલોજી, ઉત્પાદન અને બાંધકામ પદ્ધતિઓના આત્મસાત દ્વારા ફાયદો થશે. આમ, આ બંને દેશો માટે ફાયદાકારક પ્રસ્તાવ છે!

બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટના મેક ઇન ઇન્ડિયા પાસાં સંબંધિત વધુ માહિતી માટે અમને અહીં ફોલો કરો: nhsrcl.in

ગ્રંથસૂચિ:

https://bit.ly/2WI2Df0
https://dipp.gov.in/
www.makeinindia.com