ભૂકંપની અગાઉ ચેતવણી પ્રણાળી

બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ (મુંબઇ-અહમદાબાદ હાઇ સ્પીડ રેલ કોર્પિડોર) માટે કુલ 28 સિસ્મોમીટર્સ સ્થાપિત કરવામાં આવશે, જેથી ભૂકંપ દરમિયાન મુસાફરો અને અગત્યની ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત થઈ શકે.

જાપાની શિંકાન્સેન ટેક્નોલોજી પર આધારિત આ ભૂકંપની અગાઉ ચેતવણી પ્રણાળી પ્રાથમિક તરંગો (Primary Waves) દ્વારા ધરતીના ઝજ્જાવનો પતાવશે અને તાત્કાલિક વીજળી બંધ કરશે. વીજ પુરવઠો બંધ થતાં તરતજ ઇમરજન્સી બ્રેક્સ લાગુ કરવામાં આવશે અને અસરગ્રસ્ત વિસ્તારમાં ચાલતી ટ્રેનો રોકાઈ જશે.

આમાંથી 28 પૈકી 22 સિસ્મોમીટર્સ ટ્રેક સાથે જોડાયેલા સ્થળોએ સ્થાપિત થશે. જેમાંથી મહારાષ્ટ્રના મુંબઈ, ઠાણે, વિરાર અને બોઈસરમાં 8 અને ગુજરાતના વાપી, બિલીમોરા, સુરત, ભરુચ, વડોદરા, આનંદ, મહેમદાબાદ અને અમદાવાદમાં 14 સિસ્મોમીટર્સ લાગશે. તેઓ ટ્રેક્શન સબસ્ટેશનો અને સ્વીચિંગ પોસ્ટ્સમાં મુકવામાં આવશે.

બાકી રહેલા 6 સિસ્મોમીટર્સ (જેનુ નામ ઇનલૅન્ડ સિસ્મોમીટર્સ છે) ભૂકંપસલ ઝોન જેવા કે મહારાષ્ટ્રના ખેડા, રત્નાગિરી, લાતૂર, પાંગરી અને ગુજરાતના અદેસર અને ઓલ્ડ ભુજમાં મુકવામાં આવશે. છેલ્લા 100 વર્ષમાં જ્યાં 5.5 થી વધુ તીવ્રતાના ભૂકંપ આવ્યા છે એવા વિસ્તારમાં જાપાની નિષ્ણાંતો દ્વારા સર્વે કર્યો હતો. માઇક્રો ટ્રેમર ટેસ્ટ અને માટીની યોગ્યતા અંગેના અભ્યાસ પછી આ સ્થળો પસંદ કરવામાં આવ્યા.

વરસાદ મોનિટરિંગ સિસ્ટમ

બુલેટ ટ્રેન સેવાઓના સુરક્ષિત સંચાલનને સુનિશ્ચિત કરવા માટે, સ્વચાલિત વરસાદ મોનિટરિંગ સિસ્ટમ અપનાવવામાં આવી છે. આ સિસ્ટમ વરસાદ ગેજનો ઉપયોગ કરીને વરસાદ પર વાસ્તવિક સમયનો ડેટા પ્રદાન કરશે, જે અદ્યતન સાધનસામગ્રી સિસ્ટમથી સજ્જ છે.

દરેક ગેજમાં એક ટ્રિપિંગ સેલ હોય છે જે એકત્રિત વરસાદની માત્રા અનુસાર સિગ્નલ પલ્સ ઉત્પન્ન કરે છે. આ પલ્સ સિગ્નલો સંચાર લાઇન દ્વારા ઓપરેશન કંટ્રોલ સેન્ટર (OCC) ખાતે સુવિધા નિયંત્રક સિસ્ટમને મોકલી આપવામાં આવે છે, જ્યાં તેમને ધ્યાનપૂર્વક પ્રદર્શિત અને મોનિટર કરવામાં આવે છે.

આ સિસ્ટમ બે મહત્વપૂર્ણ માપન મૂલ્યો પ્રદાન કરે છે:

કલાકવાર વરસાદ: છેલ્લા કલાકમાં નોંધાયેલ વરસાદની માત્રા

24-કલાકનો વરસાદ: છેલ્લા 24 કલાકમાં સંચિત વરસાદ

આ માપન ખાસ કરીને ભારે વરસાદ અને પૃથ્વી રચનાઓ અને પ્રાકૃતિક ઢોળાવ પર તેના પ્રભાવોથી સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં ટ્રેન સંચાલન સંબંધિત માહિતીપૂર્ણ નિર્ણયો લેવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે.

દરેક વિભાગ માટે પૃથ્વી રચના અને પ્રાકૃતિક ઢોળાવના પ્રકારના આધારે, વરસાદ ડેટા અને થ્રેશોલ્ડ મૂલ્યો અનુસાર, જાળવણી કેન્દ્રો દ્વારા સક્રિય પેટ્રોલિંગ ટીમો દ્વારા ચકાસાયેલ વિશિષ્ટ નિયમો લાગુ કરવામાં આવશે.

મુંબઈ-અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેન કોરિડોર સાથે છ સાધનસંપન્ન વરસાદ ગેજ સ્ટેશનોને ઠાણે અને પાલઘર જિલ્લાઓમાં સ્થાપિત કરવાની પ્રસ્તાવિત છે, ખાસ કરીને સંવેદનશીલ પૃથ્વી રચનાઓ, પર્વતીય ટનલ પ્રવેશ/બહાર નીકળવા અને ટનલ પોર્ટલ્સ નજીક. મહત્વપૂર્ણ કટીંગ્સ અને સંભાવિત ભૂસ્ખલન જોખમવાળા વિસ્તારોની પણ નજીકથી મોનિટરિંગ કરવામાં આવશે. દરેક વરસાદ ગેજનો પ્રભાવ વિસ્તાર લગભગ 10 કિમી છે.

પવનની ગતિ મોનિટરિંગ સિસ્ટમ

મુંબઈ-અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેન કોરિડોર દેશના પશ્ચિમ ભાગના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાંથી પસાર થશે, જ્યાં કેટલીક જગ્યાએ પવનની ગતિ ખૂબ જ વધુ હોય છે. આવા શક્તિશાળી પવન ટ્રેનના વિયાડક્ટ પરના સંચાલનને અસર કરી શકે છે।

આ મુદ્દાને ધ્યાનમાં રાખીને, 14 સ્થળો (ગુજરાતમાં 9 અને મહારાષ્ટ્રમાં 5)ની પસંદગી કરવામાં આવી છે જ્યાં વિયાડક્ટ પર એનીમોમીટર લગાવવામાં આવશે. આ સાધનો ખાસ કરીને નદીના પુલો અને તીવ્ર પવનવાળા વિસ્તારોમાં પવનની ગતિની દેખરેખ રાખશે।

એનીમોમીટર એ એક પ્રકારની આપત્તિ નિવારણ પ્રણાલી છે, જે 0 થી 252 કિમી/કલાક અને 0 થી 360 ડિગ્રી સુધીની હદમાં રિયલ ટાઈમ પવનની ગતિનું ડેટા આપે છે।

જો પવનની ગતિ 72 કિમી/કલાકથી 130 કિમી/કલાક વચ્ચે હોય, તો ટ્રેનની ગતિને અનુકૂળ રીતે ગોઠવવામાં આવશે।

ઓપરેશન કન્ટ્રોલ સેન્ટર (OCC) વિવિધ સ્થળોએ સ્થાપિત એનીમોમીટરો દ્વારા પવનની ગતિની દેખરેખ રાખશે।